( 180 ) 



genoemde ban del wij zen, de gelijktijdige werking van gehoor 

 en gezigt onnoodig maakt. Arago kon, ook in dat geval, 

 het volstrekt bedrag der persoonlijke fout niet bepalen, 

 maar hij meende uit zijne onderzoekingen te kunnen aflei- 

 den, dat zij, indien zij dan bestond, voor alle waarnemers 

 even groot en alzoo onschadelijk moest wezen. Het is nu 

 echter overvloediglijk bewezen, dat arago door zijne onder- 

 zoekingen is misleid, en iedere der laatste jaargangen van 

 de Greenwich Observations bewijst, dat, ook bij het gebruik 

 van den galvanischen registreertoestel, de verschillen tus- 

 schen de persoonlijke fouten, hoezeer in het algemeen klei- 

 ner dan bij de gelijktijdige werking van gehoor en gezigt, 

 niettemin tot een belangrijk bedrag kunnen opklimmen. 

 Ook worden door peters, in zijne boven aangehaalde ge- 

 schriften, onderzoekingen vermeld aan de sterre wacht te 

 Altona volbragt, waaruit ten duidelijkste blijkt, dat, ook 

 bij het gebruik van den galvanischen registreertoestel, de 

 persoonlijke fouten des waarnemers volstrekt niet verwaar- 

 loosd mogen worden. 



Het verschil tusschen de persoonlijke fouten der waar- 

 nemers, bij plotselijke verschijnselen in het algemeen, wordt 

 gevonden door eenvoudiglijk de uitkomsten door de ver- 

 schillende waarnemers, aan dezelfde plaats voor dezelfde 

 verschijnselen verkregen, bij elkander te vergelijken. Voor 

 de bepaling van het verschil der persoonlijke fouten bij 

 doorgangen, heeft men den kijker des Meridiaancirkels te 

 Greenwich, door tusschenkomst van een dubbel terugkaat- 

 send prisma, twee oogbuizen gegeven, zoodat daardoor twee 

 sterrekundigen gelijktijdig den doorgang eener ster voorbij 

 denzelfden draad kunnen waarnemen *). Waar men die 

 dubbele oogbuis niet heeft, maakt men gebruik van de 



*) Greenwich Observations, 1852. 



