( 133 ) 



In de sterrekunde gebruikt men eene soort van uurwer- 

 ken, wier slingers elke schommeling in eene halve secunde 

 volbrengen. Bij elke dubbele schommeling van den slin- 

 ger valt een hamer op een klokje neder, zoodat het uur- 

 werk secunden slaat, en daarom een secund enkiep per ge- 

 noemd wordt. Men kan, door den slinger te verlengen of 

 te verkorten, het uurwerk ook tijdruimten laten slaan, die 

 eenigzins van eene secunde verschillen, b.v. zoodanig, dat 

 het 51 of 49 tikken maakt in den tijd van 50 secunden. 

 De tijdruimte, tusschen twee onmiddellijk op elkander vol- 

 gende tikken van den secundenklepper, zal dan twee hon- 

 derdste deelen eener secunde met eene secunde verschillen, 

 en is de secundenklepper nevens een gewoon sterrekundig 

 slingeruurwerk opgehangen, zoo zullen telkens na tijdsver - 

 loopen van 50 secunden, de tikken van beide uurwerken 

 zamenvallen De tikken van den secundenklepper vallen 

 dan tusschen die van het andere uurwerk in, zoo als de 

 strepen van eenen nonius tusschen die der hoofdverdeeling, 

 en zij kunnen, met eene groote scherpte, als eenen nonius 

 op den tijd, worden aangewend, omdat men reeds duidelijk 

 hoort, dat de tikken van twee uurwerken niet volkomen 

 zamenvallen, als het verschil niet meer dan een paar hon- 

 derdste deelen eener secunde bedraagt. Men houdt den 

 slinger door een dwarsstaafje op, in den schuinschen stand 

 waarbij de hamer op het klokje nederslaat. Op het oogen- 

 blik van een verschijnsel trekt men het dwarsstaafje weg 

 en de slinger zal juist eene dubbele schommeling hebben 

 volbragt, als men het eerst den hamer hoort nedervallen. 

 Men telt de tikken, die de secundenklepper maakt, van 

 het oogenblik af waarop men hem in werking bragt, tot 

 dat men een zijner tikken met eenen tik van het hoofd- 

 uurwerk naauwkeurig hoort zamenvallen. Men teekent de 

 uren, minuten en secunden op, die het hoofduurwerk toen 

 aanwees, trekt daarvan de tikken des secundenkleppers, die 



