( 18? ) 



plaatsen en hel kost volstrekt geene moeite het punt H 

 juist in de vertikale lijn te brengen. Dan zal, zoo als dit 

 uit fig. 2 onmiddellijk blijkt, de tijdruimte, tusschen het 

 oogenblik waarop de slinger wordt losgelaten en dat van den 

 eersten tik, juist met drie vierde deelen van den dubbelen 

 schommelingstijd des slingers overeenkomen. Men kan den 

 slinger en het uurwerk ligtelijk zoo naauwkeurig op de 

 punten A en H stellen, dat men voor geene fout van een 

 honderdste deel eener secunde te vreezen heeft. Dit ge- 

 schiedt daarom aan de sterrewacht te Leiden, bij het ge- 

 bruik van den secundenklepper als een' noniën op den 

 tijd, en hiermede is de verklaring gegeven, die ik, op bladz. 

 'ó'2 mijner verhandeling over de tijdseinen der Nederland- 

 sche Marine, heb toegezegd. 



Heeft men den tijd, waarin de slinger des secundenklep- 

 pers elke schommeling volbrengt, naauwkeurig bepaald, zoo 

 kan men, met behulp van dat uurwerk, het oogenblik van 

 een verschijnsel even zoo naauwkeurig waarnemen, als zich, 

 op dat oogenblik, aan eene koord trekken of op eenen 

 hefboom drukken laat en dus voor het minst zoo naauw- 

 keurig als dit met den registreertoestel geschieden kan. 

 De slinger kan, in zijn' behoorlijken schuinschen stand, 

 door eenen electro-magneet worden opgehouden. Heeft men 

 dan eenen toestel, waardoor een verschijnsel van den hemel 

 met juistheid wordt nagebootst en zoodanig ingerigt, dat 

 de stroom, die den slinger ophield, juist op het oogenblik 

 van het verschijnsel wordt afgebroken, zoo laat zich dat 

 oogenblik, door den secundenklepper, met een' hoogen graad 

 van juistheid bepalen. Wordt nu dat verschijnsel, op eeni- 

 gen afstand, ook op de gewone wijze, waargenomen, zoo 

 is de persoonlijde fout des waarnemers het verschil tusschen 

 de uitkomst, die hij verkregen heeft, en de bekende uit- 

 komst, die hij had moeten verkrijgen. Ik moet de beschrij- 

 ving van den toestel, die door mij voor dat doel is aan- 



