( 196 ) 



gang van het uurwerk zeer aanmerkelijk veranderd worden. 

 Laat men het zoo snel mogelijk loopen, zoo volbrengt de 

 staaf EG eene wenteling in den tijd van 1 min. 36 sec. 

 Het lichtstipje doorloopt alzoo, in ééne tijdssecunde, eene 

 ruimte van 4 Ned. duimen. Op eenen afstand van 5.50 

 ellen ziet men die ruimte onder eenen hoek van 25 minu- 

 ten, zoodat, op dien afstand, voor het bloote oog, door 

 het lichtstipje de beweging wordt nagebootst van eene ster 

 in den Aequator, als men eenen kijker gebruikt die 100 

 malen vergroot. Op eenen afstand van 11.00 ellen is het, 

 met het ongewapend oog, alsof men eene ster in den 

 Aequator waarnam, met eene vergrooting van 50 malen. 

 Neemt men op dien afstand een kijkertje ter hulp, dat 4 

 malen vergroot, zoo vertegenwoordigt het lichtstipje de be- 

 weging van eene ster in den Aequator, bij de aanwending 

 eener vergrooting van 200 malen, die bij de Meridiaancir- 

 kels en Meridiaankijkers de meest gebruikelijke is. Men 

 kan de schijnbare snelheid van het lichtstipje naar wille- 

 keur wijzigen, door den gang van het uurwerk te veran- 

 deren, door zich op verschillende afstanden van den toestel 

 te plaatsen en door kijkers van verschillende vergrootingen 

 aan te wenden. 



Het is ligt te beseften op welke wijze de boven beschre- 

 ven toestel voor de volstrekte bepaling van de persoonlijke 

 fouten der waarnemers kan worden aangewend. Men plaatst 

 den toestel, met den daarbij behoorenden secundenklepper, 

 in de nabijheid van een sterrekundig slingeruurwerk en 

 een waarnemer bepaalt het juiste oogenblik van het ver- 

 schijnsel, door de tikken des secundenkleppers te tellen, 

 tot dat een daarvan met eenen tik van het hoofduurwerk 

 zamenvalt. Op eenigen afstand wordt het verschijnsel, door 

 eenige andere waarnemers, die met kijkers gewapend kun- 

 nen zijn, op een ander uurwerk on naar de gewone wijze 



