( *«*> ) 



Behalve voor de bepaling van de persoonlijke fouten der 

 waarnemers, kan de toestel, dien ik beschreven heb, ook 

 met goede gevolgen worden aangewend voor oefeningen in 

 de kunst van waarnemen, die al te zeer verwaarloosd wordt. 

 Voor het laatstgenoemd doel biedt de toestel het groote 

 voorregt aan, dat hij zich, ook bij het ongunstigste weder 

 en door vele waarnemers gelijktijdig, laat gebruiken, terwijl 

 hij steeds de gelegenheid geeft om, in een enkel uur, een 

 zeer groot getal waarnemingen te volbrengen. De rond- 

 draaiende staaf kan twaalf omwentelingen volbrengen al- 

 vorens het uurwerk is afgeloopen, maar men behoeft niet 

 te wachten tot dat de staaf, door het uurwerk zelf, tot den 

 tuimelaar is teruggevoerd. Men kan telkens, zoodra als 

 eene waarneming is afgeloopen, de staaf terugwaarts bewe- 

 gen en zich alzoo weiuige secunden later weder de gele- 

 genheid tot eene waarneming verschaffen Op die wijze 

 behoeft tusschen twee op elkander volgende waarnemingen 

 niet meer dan ééne minuut te verloopen. Daar de toestel 

 telkens de fout doet kennen, die door eiken waarnemer is 

 begaan, is zijn gebruik, voor oefeningen in de kunst van 

 waarnemen veel meer geschikt dan de waarneming van he- 

 mellichten, waartoe buitendien zoo spaarzaam de gelegenheid 

 wordt aangeboden. 



Daar de toestel grootendeels door ons zelven is vervaar- 

 digd, kan ik niet met juistheid bepalen, welke uitgaven 

 zijne aanschaffing zoude vorderen. Ik geloof echter, dat die 

 uitgaven de som van driehonderd gulden niet zouden be- 

 reiken en die som is zekerlijk zeer onbeduidend, in ver- 

 gelijking van de tienduizendtallen guldens, die, niet zel- 

 den, voor een enkel sterrekundig werktuig worden uitge- 

 geven. Werd de toestel ingevoerd en aan elke sterre wacht, 

 voor de volledige bepaling van de persoonlijke fouten der 

 waarnemers, stelselmatig aangewend, zoo zouden de waar- 



