( 209 ) 



komst verkregen hebben en ik geloof dat, in liet alge- 

 meen, veel van hetgeen nu voor eene veranderlijkheid van 

 persoonlijke fouten doorgaat, aan de wisselingen van het 

 toeval moet worden toegeschreven. Neemt men de boven- 

 gemelde verschillen der persoonlijke fouten tusschen gus- 

 sew, peters en pape als iets wezenlijks aan, en veronder- 

 stelt men bovendien, dat de persoonlijke fout van gussew 

 zich in een jaar niet veranderd heeft, zoo vindt men voor 

 het volstrekt bedrag der persoonlijke fouten bij de Heeren 

 peters en pape, in het midden van het jaar 1858: 



bij peters — S .01 

 // pape — .12. 



Aan de nieuwe sterrewacht te Leiden is de toestel veel- 

 vuldig gebruikt, maar meer door eerstbeginnenden ter oefe- 

 ning in de kunst van waarnemen, dan door geoefenden 

 ter bepaling van hunne persoonlijke fouten. In het midden 

 des jaars 1861 is aan de nieuwe sterrewacht te Leiden 

 door geoefenden eene lange reeks van waarnemingen vol- 

 bragt, die ik ongaarne met stilzwijgen zoude voorbijgaan, 

 maar die van te grooten omvang is, om hier met uitvoe- 

 righeid te kunnen worden medegedeeld. Ik zal daarom 

 alleenlijk de einduitkomst vermelden, die toen, bij elke 

 reeks van waarnemingen, is verkregen. 



De eerste verdieping van de nieuwe sterrewacht te Lei- 

 den bestaat grootendeels uit eene zaal, die bestemd is voor 

 het gebruik van draagbare werktuigen en voor oefeningen 

 van hen, die zich op de praktische sterrekunde willen toe- 

 leggen. Die zaal bevat de draagbare werktuigen der ster- 

 rewacht, de hulptoestellen voor het onderwijs in de popu- 

 laire sterrekunde en de oude werktuigen van meerdere of 

 mindere geschiedkundige waarde, alles herkomstig van de 

 oude sterrewacht. Zij strekt zich uit in de rigting van 

 het oosten en westen en heeft eene lengte van 14.3 ellen 



