( 213 ) 



wezeu der persoonlijke fouten, maar ik wil toch een paar 

 opmerkingen niet verbergen, waartoe de bovengemelde uit- 

 komsten aanleiding geven. Het gering bedrag der persoon- 

 lijke fouten, te Leiden voor onderscheidene waarnemers ge- 

 vonden, zoude aan het bestaan van zulk eene fout doen 

 twijfelen, indien dit niet moest worden afgeleid uit de zeer 

 aanzienlijke verschillen, tusschen persoonlijke fouten, die 

 zich bij andere waarnemers openbaarden. Het verdient de 

 aandacht dat de verschillen tusschen de uitkomsten voor 

 de persoonlijke fout van eiken waarnemer, uit verschillende 

 reeksen afgeleid, veel grooter zijn zelfs dan de waarschijn- 

 lijke fout van elke op zich zelve staande waarneming. De 

 onderlinge vergelijking der slingeruurwerken door de tus- 

 schenkomst van eenen tijdmeter kan wel, onder omstandig- 

 heden die men niet in zijne magt heeft, een paar honderd- 

 ste deelen eener secunde onzeker zijn, maar de genoemde 

 verschillen kunnen geenszins daaraan alleen worden toege- 

 schreven. Veel meer nog echter dan de bovenstaande uit- 

 komsten loopen die uiteen, welke te Greenwich, voor de 

 verschillen tusschen de persoonlijke fouten van dezelfde 

 waarnemers, zijn verkregen, als daarbij de onderdeelen van 

 secunden bij schatting moesten worden bepaald. Het is 

 helaas maar al te duidelijk gebleken, dat ook de meestge- 

 oefende, bij de waarnemingen van doorgangen, aanzienlijke 

 fouten begaat : maar indien die fouten uit een niet gelijk- 

 tijdig werken van gehoor en gezigt voortvloeijen, dan moet 

 althans een dezer zintuigen al buitengewoon grillig zijn. 

 Men heeft reden om te vermoeden, dat de fouten, althans 

 ten deele, geheel andere oorzaken hebben moeten, daar men 

 te Greenwich, met den registreertoestel, die volstrekt geene 

 gelijktijdige werking van gehoor en gezigt vordert, ■ voor 

 de verschillen van persoonlijke fouten, uitkomsten heeft 

 verkregen, die niet minder dan de bovenstaande uit elk- 

 ander loopen. Nu en dan heeft men te Greenwich die 



