( 323 ) 



Komt de planeet veel digter dan de zon bij de aarde, zoo 

 zal hare parallaxis in dezelfde verhouding groot er zijn en 

 zullen de onvermijdelijke fouten der waarnemingen, ook in 

 dezelfde verhouding, een' minderen invloed op de einduit- 

 komst uitoefenen. De twee planeten Venus en Mars zijn 

 de eenige, die aanmerkelijk digter dan de zon bij ons kun- 

 nen komen. Van den beginne heeft men, voor de kennis 

 van de volstrekte afmetingen des zonnestelsels, zijne hoop 

 op die twee planeten gevestigd, en wij hebben onze tegen- 

 woordige kennis van die afmetingen ook alleenlijk aan haar 

 te danken. 



De eerste dragelijke bepaling van de parallaxis der zon 

 is uit de waarneming der planeet Mars afgeleid. Die pla- 

 neet moest daartoe, aan ver van elkander verwijderde oor- 

 den der aarde, bij dezelfde vaste ster worden vergeleken, 

 en het verschil tusschen de plaatsen, die men haar aan 

 die oorden, met betrekking tot die ster, zag innemen, ver- 

 bonden met hare naauwkeurig bekende schijnbare beweging, 

 moest tot de bepaling van hare parallaxis leiden. Tot dat 

 onderzoek leent de planeet Mars zich veel beter dan Ve- 

 nus, nademaal deze, als zij op haren kortsten afstand van 

 de aarde is gekomen, zich zeer digt bij de zon vertoont 

 en zich niet bij kleine, in hare nabijheid geplaatste ster- 

 ren laat vergelijken. Venus heeft echter boven Mars de 

 gelukkige eigenschap, dat zij zich tusschen de zon en de 

 aarde kan plaatsen en, uit de aarde gezien, voorbij de zon- 

 neschijf kan henen gaan. Zij doet dat juist als zij op ha- 

 ren kortsten afstand van de aarde is gekomen en heeft 

 men, bij zulk eene gelegenheid, aan verwijderde oorden 

 der aarde, de tijdstippen waargenomen, waarop zij de zon- 

 neschijf bereikte of verliet, zoo • verkrijgt men daardoor, 

 zonder metingen, het verschil tusschen de parallaxen van 

 Venus en de zon, met eene naauwkeurigheid, die de me- 

 tingen nimmer schenen te zullen bereiken. 



22* 



