( 337 ) 



hernieuwd en op eene veel grooter schaal dan te voren 

 worden volbragt, en dit werd gestadig verdaagd, omdat 

 daarvoor beide refractoren, gedurende ten minste een paar 

 maanden, buiten dienst gesteld zouden moeten worden. Ein- 

 delijk heb ik besloten het onderzoek van den mikrometer 

 van airy op zoodanig eene wijze aan te leggen, dat geen 

 werktuig daardoor tijdelijk werd onbruikbaar gemaakt. Ik 

 bevestigde aan eene zware zwarte plank een aantal verzil- 

 verde koperen schijfjes, met middellijnen van 0,5 tot 6 

 Ned. duimen en bovendien twee kleine schijfjes, op eenen 

 afstand van 50 duimen. De afstand van de laatstgenoemde 

 schijfjes en de middellijnen der eerstgenoemde werden, met 

 behulp van eene, in halve millimeters verdeelde, halve el, 

 zoo naauwkeurig als mij mogelijk was, uitgemeten. De on- 

 derdeden van millimeters bij schatting moetende bepalen, 

 kon ik de zekerheid niet verder dan tot op 0,03 m.m. 

 drijven. Eene zekerheid tot op 0,01 m.m. zoude noodig 

 zijn geweest, maar om die te kunnen bereiken, behoefde 

 ik hulpmiddelen, die ik mij, wegens gebrek aan fondsen, 

 niet verschaffen kon. De plank met schijfjes werd aan het 

 oude observatorium bevestigd en van uit het nieuwe werd 

 de afstand van de evengenoemde kleine schijfjes, met den, 

 aan den 7 duims refractor bevestigden, draden-mikrometer 

 uitgemeten. Daardoor leerde ik, met naauwkeurigheid, de 

 angulaire waarde van de middellijnen der overige schijfjes 

 kennen, die vervolgens met den mikrometer van airy, bij 

 iedere van zijne verschillende vergrootingen, moesten wor- 

 den uitgemeten. Op die wijze kon men de waarde van 

 de schroefomgangen bepalen die, bij den mikrometer van 

 airy, met de grootte van den gemeten hoek veranderlijk 

 is, maar de fouten, die men bij die zamengestelde bewer- 

 king begaat, worden niet, zoo als bij den heliometer, ver- 

 kleind op de uitkomst, die men zoekt, overgebragt. Ik heb 

 reeds vrij wat uren, ook bij het afgrijslijkst weder, voor 



VEKSL. EN MEDED. AFD. NATÜÜRK. DEEL XV. 28 



