( 2) 



te bezitten ; en tot staving hiervan haalt hij een plaats aan uit 

 het tweede stuk zijner Beitr&ge *), die inderdaad bewijst, dat, 

 bij stereoscopische proeven met bewegelijke beelden, de verande- 

 ring van convergentie invloed heeft op zijne voorstelling van 

 afstand. Het zij verre van mij, daaraan te twijfelen. Maar 

 volgt daaruit, dat hering even goed in staat zou zijn als ieder 

 ander, om uit de convergentie — ik bedoel niet uit verandering 

 der convergentie, maar uit de absolute — over afstand te oor- 

 deelen ? — *- Bovendien, in het eerste stuk zijner bijdragen, waarin 

 de projectie- theorie reeds voor die der // identische Sehrichtungen" 

 zwichten moest, zoekt men te vergeefs naar eenig bewijs, dat 

 de schrijver zich dit zijn vermogen, zoover het dan aanwezig 

 zij, bewust was. Van het tegendeel vinden wij er bewijzen 

 te over. Zoo verklaart hering in § 12, dat twee gelijke vlek- 

 ken, eenige centimeters van elkander gelegen, met of zonder 

 o verkruising der gezichtslij nen in beide oogen tot vereeniging 

 gebracht, zich in beide gevallen op denzelfden afstand vertoonen, 

 en wel op gelijken afstand, alsof men een en dezelfde vlek 

 met beide oogen fixeerde. En mocht men, zoo gaat de schrij- 

 voort, de bij o verkruising geziene vlek nog // etwas heranziehen 11 

 kunnen, — van twee op een tafel liggende gelijke geldstukken 

 blijft het afwisselend met en zonder overkruising vereenigde 

 beeld onveranderd op den afstand, waarop men met beide oogen 

 een en hetzelfde geldstuk ziet. 



Nu ken ik weinig proeven, die zoo overtuigend leeren als deze, 

 dat de bewuste aanstoot tot convergentie de voorstelling van den 

 afstand beheerscht. Herhaalt men de proef eenige malen suel 

 achter elkander, daarbij het gewone zien met het fixeeren bij ge- 

 kruiste gezichtslij nen afwisselende, zonder tijdens de verandering 

 van convergentie op de voorwerpen bijzonder acht te slaan, dan 

 is liet alsof bij iedere convergentie de twee geldstukken van de 

 tafel opspringen en in de lucht zich tot een kleiner vereenigen, 

 om dan bij den overgang tot het gewone zien weer als twee 

 grootere geldstukken op de tafel terug te vallen. Ook bij het 

 onder verminderde convergentie samenbrengen der stukken tot een 



*) S. 140. 



