( 6 ) 



namelijk, ook stellig voorstander van de leer der correspondee- 

 rende punten, die hering met de projectie -theorie onvereenig- 

 baar schijnt te achten. Tn mijne studiën over oogbewegingen *) 

 heb ik de projectie-leer reeds in dat verband doen optreden. 

 Er was twijfel geopperd omtrent het recht, om uit de richting 

 der nabeelden tot die der meridianen te besluiten. Die twijfel 

 berustte kennelijk op een confuse voorstelling van de grond- 

 slagen der projectie. Op den voorgrond nu stelde ik, dat men 

 te onderscheiden had tusschen de projectie van het gezichts- 

 veld, in zijn geheel, en die der afzonderlijke punten, in be- 

 trekking tot elkander. De eerste, die door 't directe zien is 

 vertegenwoordigd, maakte ik afhankelijk van den bewusten aan- 

 stoot tot beweging, de tweede van de betrekkelijke ligging der 

 getroffen netvliespunten. In mijn kort begrip der refractie-ano- 

 maliën f) werd, bij het onderzoek van de wijziging der projectie 

 onder abnormale toestanden, aan deze essentiëele onderscheiding 

 streng vastgehouden. Yan dit standpunt nu is het niet moeielijk, 

 de correspondeerende punten met de projectie naar de gezichts- 

 lij nen te verzoenen. Ik wil trachten, hier daarvan een proeve 

 te leveren. Door een zelfstandige bewerking kan het veld der 

 polemiek vermeden worden, waarop ik mij niet gaarne beweeg 

 en vooral niet gaarne mannen ontmoet, zoo hoog door mij 

 gewaardeerd als de schrandere ewald hering. In die be- 

 werking zullen dan de voornaamste proeven, tegen de pro 

 jectie -theorie aangevoerd, van zelf hare plaats vinden en óf met 

 die leer worden in verband gebracht, óf als optische illusiën, 

 onder abnormale voorwaarden van zien, verklaard worden. Ik zal 

 trachten door eenvoudigheid duidelijk te zijn voor een ieder. 



Om alle misverstand te voorkomen, zij hier al aanstonds 

 gezegd, dat de projectie naar buiten door mij niet als een 

 werking wordt opgevat, die rechtstreeks van het netvlies zou 

 uitgaan. B,eeds in 1846 §) heb ik tegen dergelijke beschou- 



*) llollandische Beitrage zu den anatoinischen uud physiologischen Wissen- 

 schaften. 1847. 



f) PoöÖBNDORFF's Annalen en Arckiv f'dr die llollandische Bntrage zur 

 Natu» und Heilhunde. \\. III. S. 350 u. f'. 



§) Zie mijne bewerking van BUETE'S leerboek der Ophthalmologie. 1846- bl. 73. 



