( 7 ) 



wing gewaarschuwd, met het oog op de theorie, die de richting 

 van projectie afleidt van de richting, waarin de lichtstralen het 

 netvlies doordringen, eene theorie, die destijds nog bij een phy- 

 sioloog van naam weerklank gevonden had. Ik merkte op, dat 

 bij volkomen verlamming van het netvlies ook de subjectieve 

 beelden in een bepaalde richting worden geprojiciëerd, die de 

 blinden ons met den vinger aanwijzen. En is in 't algemeen 

 bewezen, dat onze voorstellingen haren naasten grond en hare 

 zitplaats hebben in de hersenen, dan is daaronder ook de voor- 

 stelling begrepen der richting, waarin wij zien. Maar terwijl 

 de werking van het centraalorgaan, waarop die voorstelling be- 

 rust, bepaald wordt door een werking van het netvlies, die 

 daarop in zekeren zin haren stempel zet, zoo kunnen de van 

 de hersen werking uitgaande projecties ook zeer wel beantwoorden 

 aan de richtingslij nen van het netvlies. Dat zij daaraan zelfs 

 noodzakelijk moeten beantwoorden, leert eene nadere analyse der 

 voorwaarden, waaronder onze voorstellingen zich vormen en 

 wijzigen. 



Overigens, het zij hier ook reeds vermeld, moet de uitdruk- 

 king: projectie naar de richtingslijnen cum grano salis worden 

 opgevat. Het schijnbare gezichtsveld beantwoordt, namelijk, 

 niet volkomen aan het geometrische, en ook het schijnbare 

 blikveld is met het geometrische niet in volmaakte overeenstem- 

 ming. In den loop van mijn betoog zal, zooveel noodig, daarop 

 nog gewezen worden. Hier zij het voldoende op te merken, 

 dat alleen nabij de grenzen van 't gezichtsveld de bedoelde 

 afwijkingen zeer merkbaar worden en — bovendien in geen be- 

 trekking staan tot de bezwaren, door hering tegen de projectie- 

 theorie in het midden gebracht. 



Ik begin met het directe zien. 



1. Een nabijgelegen binoculair gefixeerd voorwerp wordt 

 gezien ter plaatse, waar het zich werkelijk bevindt: wij hebben 

 een juiste voorstelling van zijn ligging, in betrekking tot ons 

 zelven, dat is, in betrekking tot de plaats, door ons lichaam 

 ingenomen. 



Yan de juistheid dezer stelling overtuigen wij ons ieder 



