( 8) 



oogenblik. Zonder overleg grijpen wij naar elk voorwerp in 

 onze nabijheid en bereiken het met de hand. Met den vinger- 

 top zelfs weten wij het bedoelde punt te treffen, Onnoodig is 

 het, de beweging der hand daarbij met de oogen te volgen : 

 na het voorwerp even gezien te hebben, kunnen wij de oogen 

 sluiten, zonder gevaar van mis te tasten. 



Deze proef alléén is voldoende, om te bewijzen, dat én de 

 ligging, in betrekking tot ons zelven, én de pkats, waarheen 

 een willekeurige impulsie onze handen voert, inzoover in het 

 verband tusschen deze beiden juiste schatting van ieder afzon- 

 derlijk ligt opgesloten, ons naar waarheid voor den geest staat. 

 Zelfs buiten het bereik onzer handen oordeelen wij met zooveel 

 juistheid over richting en afstand en weten den aanstoot tot 

 beweging daaraan zoo te doen beantwoorden, dat wij met een 

 geworpen bal het bedoelde voorwerp treffen, of zelfs springende 

 met den voet de bedoelde plek bereiken. 



Wij constateeren hier, dat alvast bij beweging onzer ledema- 

 ten het effect eener willekeurige impulsie juist wordt bestemd 

 en vooruitgezien. 



2. Op de plaats, waar het gefixeerde punt zich werkelijk 

 bevindt, kruisen zich de gezichtslijnen, 



Het gefixeerde punt vormt, zooals de oogspiegel mij onmiddel- 

 lijk leerde, zijn beeld in ieder der foveae centrales. De lijn, die 

 van de foveae centrales naar het gefixeerde punt gaat, is de 

 gezichtslijn van het respectieve oog, de richtingslijn van het 

 direct geziene punt. 



In het gefixeerde punt kruisen zich ook de bliklijnen, die 

 zich door de draaipunten der beide oogen naar dat punt uitstrek- 

 ken. Wegens het verband dier bliklijnen tot de beweging, die 

 hare overkruising in een bepaald punt voortbrengt, zou het 

 nauwkeuriger kunnen schijnen, de projectie naar de kruising 

 der bliklijnen en niet naar die der richtingslijnen te bepalen. 

 In betrekking tot het indirecte zien kan echter alleen sprake 

 zijn van richtingslijnen. Daarom passen wij dit begrip ook 

 toe op het directe zien, waarvoor de gezichtslij nen de richtings- 

 lijnen zijn. 



3. Onze voorstelling plaatst dus het gefixeerde punt in het 

 kruispunt der richtingslijnen. 



