( 12 ) 



wust. Maar baar elementen beheerschen toch onze vooorstelling. 

 Blijkbaar geldt dit voor de richtings-innervatie. Het voor den 

 af stands -inner vatie te willen loochenen, schijnt a priori bijna 

 even ongerijmd, als de contractie der schuinsche oogspieren 

 voor onwillekeurig, die der rechte alleen voor willekeurig te 

 verklaren, waartoe men zich, ten gevalle eener geliefkoosde 

 theorie, eenmaal liet verleiden. 



6. Met groote nauwkeurigheid schatten wij de richtings- 

 innervatie. 



Dit blijkt, wanneer wij, bij gesloten oogen, met den vinger 

 op een verwijderd voorwerp wijzen, dat wij te voren hebben 

 aanschouwd. Bij het openen der oogen staan de dubbelbedden 

 van den vinger (ook wanneer wij het voorwerp te voren slechts 

 met één oog aanschouwden) dan gewoonlijk aan weerszijden 

 van het voorwerp. Slechts bij enkele personen wordt het voor- 

 werp in den regel door een der halfbeelden, meestal door dat 

 van het rechter oog, bedekt. Doet men de proef met open oogen, 

 daarbij het voorwerp fixeerende, zonder aanvankelijk op den vin- 

 ger te letten, dan is het resultaat gelijk. Zij, die langen tijd 

 van het gebruik van één der oogen of althans van het binocu- 

 laire zien (scheelzienden) verstoken zijn, brengen den vinger 

 regelmatig tusschen het ziende oog en het voorwerp. 



Wanneer een voorwerp zich zeer langzaam verplaatst in be- 

 trekking tot een ander, dan kan 'ons oordeel falen bij de be- 

 slissing, welk van beide zich beweegt. Worden aan den vrijen 

 hemel wolken met snelheid voorbij de maan gezweept, dan is 

 het, als bewoog zich de maan in vlugge vaart over de wolken. 

 De illusie is zoo volkomen, dat huizen en boomen, indirect, 

 onder de maan gezien, in de beweging worden meegesleept. 

 In den regel ontslaat overigens de voorstelling, dat het kleinere 

 voorwerp in beweging, het grootere in rust is. Vóór eenigen 

 tijd werd alhier een // tooverhand" vertoond, die met een stift 

 ieder opgegeven woord op een tafel schreef. Te vergeefs zocht 

 men naar de oplossing van dit raadsel. Zij was, zooals Dr. 

 snellen ontdekte, eenvoudig deze, dat niet de vrije hand, 

 maar de tafel door een mechanisme onder den vloer bewogen 

 werd. Het gezichtsbedrog was volkomen. 



Het is, alsof dergelijke langzame bewegingen zich aan de 



