( 14 ) 



afstand kunnen voortvloeien. Buiten convergentie en accomeda- 

 tie zijn daarbij alle factoren uitgesloten *), en ook de laatste 

 kan door kunstmatige mydriasis of door een bril, die- groote 

 verstrooijings cirkels geeft, nog worden geëlimineerd. Toch be- 

 droeg de afwijking bij die proeven, binnen het bereik der hand, 

 gemiddeld (zie bijlage A) slechts een centimeter. 



Ook bij het vereenigen, door convergentie, der beelden van 

 twee gelijke naast elkander gelegen voorwerpen, ontwikkelt zich 

 al spoedig een juiste voorstelling van den afstand, zoodat de op 

 den onderstelden afstand gebrachte vinger zich genoegzaam enkel 

 vertoont. En, opmerkelijk genoeg, ik word er mij van bewust, 

 wanneer het moment intreedt, dat de voorstelling geheel door 

 de convergentie is beheerscht. Ik heb dan slechts de oogen 

 te sluiten, den vinger op den voorgestelden afstand te brengen, 

 en meestal blijkt dan, bij het openen der oogen, de vinger 

 voor ieder oog het respectieve beeld te bedekken. Bij het zien in 

 het stereoscoop, welks afmetingen reeds een zefoere voorstelling 

 van afstand medebrengen, is de schatting minder nauwkeurig. 



Yolkmann f), die met den ouden ernst en liefde zijner 

 wetenschap getrouw blijft, wijst op een feit, dat wel in staat 

 is, ons een oogenblik in verlegenheid te brengen. Hij doet op- 

 merken, dat men ook met divergeerende gezichtslijnen enkel 

 ziet, wanneer slechts gelijke beelden, bijv. van twee naalden, 

 op de gele vlekken vallen. Naar de projectie-theorie, zoo meent 

 hij, zouden de naalden dubbel moeten gezien worden. Maar 

 blijkbaar toch is deze eisch niet rechtmatig. Zijn de beelden 

 der beide gele vlekken gelijk, dan staat het reeds vast, dat het 

 voorwerp direct en binoculair enkel wordt gezien : 't is dan 

 maar de vraag, op welken afstand. Bij convergentie nu is die 

 afstand eindig, bij parallelismus kan hij oneindig zijn, en bij 

 divergentie, verder dan oneindig is het absoluut ondenk- 

 bare en daarvan kan de voorstelling zich aan ons niet opdringen. 



*) Ook de aanwijzing uit de helling der meridianen (zoogenaamde raddraaiing), 

 die eerst onlangs door j. j. muller {Kon. Sachs. Gesellsch. der Wiss., 6Mai 1871), 

 naar eisch gewaardeerd werd. 



f) Physiologische üuntersuchungen im Geblete der Optik. 2tes Heft. S. 185. 



