( 20) 



//der Oblate 6 — 10 Zoll dahinter halte. Nadel und Nachbild 

 /rerscheinen einfach; aber das Nachbild erscheint hinter der 

 //Nadel auf dem Papiere." 



Ik wil dit gaarne aannemen. Tegenover het vreemde, dat 

 een ouwel zou stil staan in de lucht, zal de aanwijzing uit de 

 convergentie bij sommigen reeds niet bestand zijn. Maar hierbij 

 komt, dat de indruk van het op een scherm geprojiciëerde 

 nabeeld, al gaat het van beide oogen uit, door zijn altijd difiuse 

 vlakte en twijfelachtige begrenzing zich in geenen deele onder- 

 scheidt van dien van een half beeld, waarvan de weerga verborgen 

 is of aan de aandacht ontsnapt, zooals bij het gewone zien ons 

 telkens en telkens onder het oog komt. Er is dus niets, 

 wat ons beletten zou, het nabeeld van den ouwel met zulk een 

 halfbeeld gelijk te stellen. Maar zijn de nabeelden scherp, 

 dan gelukt het wel degelijk, zoo zegt ook helmholtz, ze 

 in het convergentie-punt te zien, al ligt dit in de lucht: 

 het nabeeld eener vlam bijv. plaats ik gaarne op een niet 

 brandende bougie en zie het schijnbaar grooter worden, als ik 

 mij van de bougie verwijder, kleiner, wanneer ik er toe nader. 



De conclusie, waartoe wij komen, is : dat bij het gewone zien 

 tot het beoordeelen van den afstand de netvliesbeelden met de 

 convergentie harmonisch samenwerken ; maar dat, bij een kunst- 

 matig conflict met deze, de aanstoot tot convergentie onze voor- 

 stelling niet tegen beter weten in dwingen kan, en, voert hij 

 tot het ongerijmde, zich gewonnnen geeft. 



De grond nu, waarom de afstands-innervatie in absolute 

 aanwijzing voor de richtings -inner vatie onderdoet, meen ik te 

 moeten zoeken in het volslagen gemis aan zelfstandige oefening. 

 Wie altijd geholpen wordt gaat op die hulp steunen, 't Is 

 hem genoeg, dat hij met haar zijn doel treft. Waar ze hem 

 nu begeeft, bereikt hij het onvolkomen, en waar ze, na lang 

 beproefde trouw, zich vijandig tegen hem keert, wordt het 

 geheel gemist. Door zelfstandige oeiening, met uitsluiting van 

 alle andere aanwijzing, zou de convergentie iedere hulp spoedig 

 leeren ontberen. — Of ook de vermoeienis, waaraan het lang 

 voortgezette convergeeren, in tegenstelling met de steeds af- 

 wisselende richtings-innervatie, blootstelt, zooals helmholtz ver- 

 moedt, daarbij in 't spel is, waag ik niet te beslissen. 



