( 29 ) 



vaste as te draaiien. Men fixeere in een donkeren nacht de 

 vlam van een helderen straatlantaarn, en trachte nu rechtstreeks, 

 langs den kortsten weg, den blik op een ander punt te richten : 

 men ziet dan het positive nabeeld der vlam als een veelszins 

 gebogen lijn, en — twee zoodanige lijnen, als bij de proef 

 de beide oogen open waren. Draaiing om een vaste as bleek dus 

 niet mogelijk te zijn. Maar van al die gebogen lijnen zal de 

 rechte toch de gemiddelde wezen. Daarom kan de doorloopende 

 directie-lijn voor ons toch de rechte lijn worden. En nu zijn 

 wij veelal gewoon, na verschillende bewegingen in den primairen 

 stand terug te keeren. Hieruit zou dan kunnen volgen, dat 

 de directie-lijn, die bij het fixeeren als rechte lijn gezien werd, 

 nu ook, indirect gezien, nog voor een rechte lijn gehouden wordt, 

 en dat de directie-lijnen in 't algemeen de beteekenis krijgen 

 van rechte lijnen. Intusschen valt op de juistheid van een en 

 ander af te dingen, en, afgezien hiervan, laten zich uit dat 

 gezichtspunt toch nog slechts een deel der afwijkingen tusschen 

 het schijnbare en het geometrische gezichtsveld verklaren. 



Moet de individuëele ervaring des te minder ingrijpen, hoe 

 meer de overgeërfde eigenschappen reeds een reëelen vorm 

 hebben aangenomen, zij blijft toch het geheele leven door werk- 

 zaam. Bijzonder belangrijk zijn die gevallen, waarin onder 

 haren invloed een verbroken verband zich herstelt, of liever bij 

 iedere allengs ontstaande wijziging het verband zich handhaaft. 

 De voorwaarden hiervan sporen wij na, en in die voorwaarden, 

 die ook in de voorgeslachten werkzaam waren, vinden wij den 

 sleutel tot verklaring der harmonie, die ons erfdeel geworden 

 is. Door uitrekking der vliezen bij progressieve myopie ver- 

 andert ongetwijfeld voor sommige netvliespunten de hoek hunner 

 richtingslijnen met de gezichtslijn. Maar gaandeweg wijzigt 

 zich ook de projectie dier punten, in dier voege, dat de voor- 

 werpen, door wier beelden zij getroffen worden, in het kruis- 

 punt der richtingslijnen worden gezien en even zeker als te 

 voren met de hand worden bereikt. Ook de aanstoot tot spier- 

 contractie is daarmede in harmonie gebleven, zoodat bij het 

 richten van den blik op een te voren indirect gezien punt alle 

 schijnbare beweging uitblijft. Maar het is nog niet gebleken, 

 dat de bij paraese gevorderde sterkere impulsie de voorstelling 



