( 31 ) 



eenige planken aan den muur zijn alle benoodigdheden geborgen, 

 en voor de tafel kan men een paar krukjes zetten. Bij ge- 

 wone onderzoekingen laat men de deur half open ; voor scherpe 

 bepaling sluit men ze af, — en nu dringt geen lichtstraal van 

 buiten door. In die donkere ruimte nu late men een ongeoefen- 

 de, die twee goede oogen heeft, het hoofd geleund, een uit een 

 reeks der allerkleinste inductie-vonken bestaande lichtpunt bino- 

 culair fixeeren, en vervolgens op verschillende afstanden, en 

 tevens ter zijde, boven of onder, een vonk overspringen, die 

 goed onderscheidbare dubbelbedden geeft. Van die dubbelbed- 

 den heeft onze waarnemer niets gezien : hij zag een vonk. Maar 

 met den vinger weet hij zoowel den vonk als het lichtpunt 

 te treffen. De plaats van het lichtpunt herkent hij uit de 

 innervatie der oogspieren, die van iederen vonk in betrekking 

 tot het lichtpunt uit de samengesmolten dubbelbedden. Alleen 

 bij sterke zijdelingsche ligging van den vonk, of bij grooten 

 afstand van het fixeerpunt, zoodat de dubbelbedden wel niet 

 samensmelten, wordt de miswijzing soms grooter (verg. bijlage B). — 

 Het lichtpunt en de vonk moeten zoo zwak zijn, dat in de 

 donkere ruimte verder absoluut niets wordt gezien. 



Minder scherp, maar toch afdoende is de volgende proef. 

 Men fixeere binoculair, het hoofd weder geleund, door een korten 

 koker voor een gelijkmatig verlichte vlakte, het een of ander 

 punt, en stelle zich daarbij de ligging voor van een indirect 

 gezien klein voorwerp, zonder op zijne overigens zeer wel waar- 

 neembare dubbelbedden te letten. Sluit men nu de oogen, 

 dan weet de hand het alléén indirect gezien voorwerp nauw- 

 keurig genoeg te treffen. Ook de gesloten oogen, zooals wij 

 reeds vroeger zagen, weten er zich, hetzij met, hetzij zonder 

 beweging van het hoofd, op te richten. De plaats, die het 

 voorwerp inneemt, afstand zoowel als richting, zijn bekend. 



Nu is het klaar, dat op de plaats, waar het voorwerp zich be- 

 vindt, de richtingslij nen zich kruisen : immers strekken de richtings- 

 lijnen zich uit tusschen het netvlies en het voorwerp. Het besluit 

 is dus gerechtvaardigd: wij zien een voorwerp, welks dubbel- 

 beelden samensmelten, ongeveer in het kruispunt der richtingslijnen. 



Wederom vragen wij, waaróm het zich in het kruispunt der 

 richtingslijnen vertoont. 



