( 34 ) 



en schijnen dus eer hun zelfstandigheid te zullen doen gelden. 

 Wij weten, hoe ook alléén de door een en hetzelfde mecha- 

 nisme aangeblazen toonen der mixturen van het orgel zich tot 

 een klank verbinden. 



De gescheiden beelden van het lichtpunt p zien wij nu, bij 

 het onbewegelijk fixeeren van P, als twee lichtpunten naast 

 elkander (in dit geval aan weerszijde van het gefixeerde punt), 

 en het wordt ons, alsof er drie lichtpunten waren, allen bino- 

 culair gezien. Zeer doelmatig voor deze proef zijn de twee 

 reflexie-beelden eener gekleurde lens, waarvan het eene zich ge- 

 kleurd, het andere niet gekleurd vertoont : ook van ongeoef enden 

 verkrijgt men bij het aanwenden van deze een zeer juist bescheid. 

 Dat ieder half beeld slechts met één oog gezien wordt, daarvan 

 heeft men, ook bij het vrije zien in de ruimte, geen voorstel- 

 ling. Men herinnert zich, hoe von graefe voorgewende blind- 

 heid van het eene oog ontmaskerde, door een prisma met den 

 hoek naar boven voor het andere oog te houden : de bedriegster, 

 bedrogen, meende de twee beelden, die zich aan haar vertoonden, 

 met hetzelfde oog te zien. Ik heb die methode bij eigen er- 

 varing als zeer doeltreffend leer en kennen. Trouwens ook bij 

 het gewone zien zijn wij ons niet bewust, wat we slechts met 

 één, wat wij met beide oogen zien. 



Wanneer men de dubbelbedden nu voor twee naast elkander 

 gelegene voorwerpen aanziet, dan is het wel zeker, dat men ze 

 geen van beide op de plaats zien kan, waar het voorwerp zich 

 werkelijk bevindt. De vraag is dus: waar ziet men ze? De 

 richting is voor alle gevallen beslissend aangegeven door de 

 richtingslijn: bij 't fixeeren van P ligt het half beeld van p 

 op het linker oog rechts, op het rechter links van het fixeer- 

 punt, — en alles omgekeerd, bij 't fixeeren van p. De gezichts- 

 hoeken zijn op de figuur af te lezen. Maar op welken afstand 

 liggen ze op die richtingslij nen ? Als alle verdere aanwijzing ont- 

 breekt (zooals in de donkere ruimte), dan liggen zij, bij onbe- 

 wegelijk fixeeren, met het gefixeerde punt absoluut in denzelfden 

 horopter. De voorstelling, dat wij met drie op een rij gelegen 

 voorwerpen te doen hebben, is zoo vast, dat zij bij het achter- 

 eenvolgens fixeeren volkomen onbewegelijk blijven. Men verkeert 

 geheel in den waan, dat men ook de beide half beelden werke- 



