( 87 ) 



elkander gaan. Die verschuivingen naar tegenovergestelde zijden 

 kunnen in onze voorstelling elkander dan opheffen, zoodat vizier 

 zoowel als voorwerp op hunne plaats blijven. Maar doet men 

 de proef met één oog, dan ziet men telkens slechts een der 

 dubbelbedden, en zijne nu niet gecompenseerde schijnbeweging 

 maakt den indruk van een ware. 



Nagenoeg op deze wijze is de proef door helmholtz *) ge- 

 daan en beschreven. Zij is mij reeds voor meer dan 10 jaren 

 getoond geworden door giraud-teulon, die ons hier met een 

 bezoek vereerde, en ik gaf er toen de verklaring van, die men 

 hier gelezen heeft. Een zeer geschikte wijze is, zich voor een 

 vensterglas te plaatsen en afwisselend een vlekje op het glas 

 en een verwijderd voorwerp te fixeeren. 



Helmholtz merkt op, dat bij het gebruik van het rechter oog 

 de verschuiving kleiner schijnt dan bij 't gebruik van het linker. 

 Zoo is het ook bij mij en bij de meesten. Bijzonder treffend is 

 dit verschil; wanneer men door een zeer kleine opening, achter- 

 eenvolgens dicht voor het rechter en voor het linker oog ge- 

 houden (als bij entoptisch onderzoek', naar de verwijderde voor- 

 werpen ziet en afwisselend de opening zelve tracht te zien, of 

 wanneer men een klein reflexie-beeld in het voorste brandpunt 

 houdt en, onder aanhoudende fixatie met het eene oog, zijn con- 

 vergentie verandert. Ook bij het uiteenwijken en tot elkander 

 naderen der dubbelbeelden, wanneer beide oogen geopend zijn, 

 krijg ik licht de voorstelling, dat de bewegingen van het met 

 het rechter oog geziene half beeld kleiner zijn Scherpschut- 

 ters, die gewoon zijn te viseeren met het rechter oog en daarbij 

 afwisselend naar het vizier en naar het voorwerp zien, merken 

 niets van de schijnbare versplaatsing, en hun, die langen tijd 

 het gezicht van een oog hebben gemist, is de voorstelling daarvan 

 op geenerlei wijze bij te brengen. 



Soortgelijke proeven nu zijn door he ring verricht, en hij heeft 

 daarop grooten nadruk gelegd, om te betoogen, dat wij de voor- 

 werpen niet noodzakelijk op de gezichtslijnen projiciëeren. En 

 werkelijk, terwijl alleen het geslotene oog zich rechts en links 

 beweegt, schijnen de door het andere oog onbewegelijk gefixeerde 



*) 1. c. p. 607 



