( 39 ) 



mits het achtereenvolgens op p, p' en p' gericht worde, zal het. 

 in de gezichtslijn van S gelegen punt even goed van de rechter 

 zijde, door het mediaanvlak, naar de linker zijde verschuiven. 

 Eigenlijk zou, indien er slechts één voorwerp op de rechter ge- 

 zichtslijn ligt, bijv. p, wijl de dubbelbeelden uitblijven, dat voor- 

 werp hierbij tevens tot het oog moeten naderen. Maar dat 

 doet het niet, of althans onvolkomen, omdat de gezichtshoek, 

 waaronder het zich vertoont, genoegzaam dezelfde blijft. Men 

 zou dus tevens zich moeten voorstellen, dat het voorwerp in 

 dezelfde evenredigheid kleiner wordt, als men het zich nader 

 denkt, en tegenover dergelijken eisch geeft de afstandsinner- 

 vatie zich gewonnen. 



Bit ten aanzien der gezichtslijnen. Wat de overige richtings- 

 lij nen betreft, men houde daaraan vast, dat die op ieder oog 

 de gezichtslijn volgen. Zij projiciëeren onveranderlijk onder den- 

 zelfden hoek met de gezichtslijn. In de boven beschreven proef 

 is die hoek = o : daarom wordt bij het fixeeren van het vizier 

 het voorwerp in dezelfde richting gezien, en omgekeerd het 

 vizier bij het fixeeren van het voorwerp *). Maar wat daar 

 naast ligt, maakt bij de bewegingen van het gesloten oog de- 

 zelfde zijdelingsche verplaatsing mede. 



Men zal nu nog duidelijker inzien, waarom wij niet zeggen 

 kunnen, dat de dubbelbeelden zich in absoluten zin op de rich- 

 tingslijnen vertoonen. Immers hare projecties volgen op ieder oog 

 die der gezichtslijn, en ook deze is voor ieder oog niet abso- 

 luut, maar integendeel, zooals wij zagen, afhankelijk van de 

 richting der gezichtslijn van het andere oog. 



Willen wij de ligging der dubbelbeelden graphisch voorstellen, 

 dan moeten wij de richtingslijnen verlengen tot op den afstand, 

 waar het kruispunt der gezichtlijnen ligt. Daar eerst hebben 

 de gezichtslijnen een gemeenschappelijk punt in de ruimte, en 

 — nemen dus ook de punten, op de richtingslijnen onverschil- 

 lig van het eene of van het andere oog gelegen, in betrekking 

 tot elkander en tot het gefixeerde punt de plaats in, die de 

 richting vertegenwoordigt, waarin ze worden gezien. Die gra- 



*) Van het verschil tusschen gezichtslijn en viseerlijn raag ik hier wel ab- 

 strahcercn. 



