( 40 ) 



phische voorstelling op den afstand van het kruispunt der ge- 

 zichtslij nen, is dus noodig, althans bij gekruiste dubbelbeelden 

 (verg. fig. 2), voor de appreciatie der betrekkelijke richting 

 en prejudiciëert niets omtrent den afstand. 



Aan het einde dezer uitvoerige beschouwing zien wij ons 

 teruggevoerd tot onze oude stelling: dat wij de voorwerpen di- 

 rect zien, daar, waar de hewegingsinnervatie de gezichtslij nen tot 

 over kruising brengt, en indirect op ieder oog onder een hoek met 

 de gezichtslijn, die door de richtingslijn van het getroffen net- 

 vliespunt bepaald wordt. 



Dit is het, wat wij wenschten te betoogen. Het resultaat 

 is gemakkelijk te vatten en zijn grond van bestaan even licht 

 te herkennen. Ik durf daarom hopen, dat de gegeven voor- 

 stelling ingang vinden zal. 



Aan het slot moet ik nog eens terugkomen op hering's Cy- 

 clopenoog. 



Dat het feitelijk juist is, te zeggen: wij zien een gefixeerd 

 punt, én met ieder oog afzonderlijk, én met beide oogen te 

 gelijk, in een richting, waarin een op dat punt gericht oog, 

 in het midden tusschen de beide geplaatst, het zien zou, — 

 ligt in mijn betoog opgesloten. Immers wanneer, zooals ik 

 beweer, wij het gefixeerde punt zien in het kruispunt der rich- 

 tingslijnen, dan ligt het ook zeker op de lijn, die den hoek, waar- 

 onder zij elkander snijden, halveert. Maar om van een kruis- 

 punt te kunnen spreken, dat niet slechts de richting, maar 

 ook den afstand bepaalt, zijn twee oogen noodig. De reductie 

 tot een cyclopen-oog doet daarvan afstand. Het denkbeeldige 

 cyclopenoog geeft dus niet, wat het zou moeten geven: het 

 is onvoldoende. 



Yan het cyclopenoog is intusschen nog verder gebruik ge- 

 maakt. //Tch habe gefunden" zegt helmholtz*), // dass auch für 

 //die scheinbare Lage des Netzhauthorizonts eine ahnliche Ab- 

 //hangigkeit von den Raddrehungen beider Augen besteht, wie 

 //fur die scheinbare Bichtung der Gesichtslinie." Heb ik 



■) 1. e. i>. p. 608—012. 



