( 42 ) 



standigheden, des te meer van de binoculaire zal afwijken, hoe 

 meer het andere oog bij het binoculaite zien zou hebben ge- 

 compenseerd. 



Voor de raddraaiingen schijnt mij dus het cyclopen-oog om een 

 andere reden onvoldoende te zijn, als voor de richtingen der 

 bliklijnen : bij deze, omdat het abstraheert van het kruispunt, 

 bij gene, omdat het slechts een gemiddelde geeft van voor- 

 stellingen, voor het eene oog verschillend van die van het 

 andere. 



Bedoelt het cyclopen-oog niets meer, dan een samensmelting 

 der afz'onderlijke voorstellingen, dan liet het zich nog verder 

 toepassen. Men zou dan kunnen zeggen, dat het de kleuren 

 combineert. Bij momentane verlichting althans krijgt men on- 

 geveer de voorstelling der gemengde kleur, zonder spoor van 

 wedstrijd, en is het dus, alsof een cyclopen-oog het licht van 

 de beide oogen ontving. Hetzelfde geldt tot in zekere mate 

 voor de grootte van den gezichtshoek, waaronder wij een voorwerp 

 zien. Een klein voorwerp, ter zijde van het aangezicht gehou- 

 den, ziet men grooter met het oog van dezelfde, kleiner met 

 dat der tegengestelde zijde, met beide oogen op zijn gemid- 

 delde grootte, en wel ongeveer zoo groot als een cyclopisch oog 

 het zien zou. 



Maar ik vermijd toch bij voorkeur de uitdrukking van cy- 

 clopisch oog, omdat men er onjuiste of onvoldoende voorstel- 

 lingen mee verbinden kan, en het toch waarlijk niet moeielijk 

 te begrijpen is, dat men een voorstelling krijgt, die ongeveer 

 aan de gemiddelde uit de indrukken der beide oogen beant- 

 woordt. 



Later komt helmholtz *) nog eens op het cyclopisch oog 

 terug, om te doen opmerken, dat de daarvan uitgaande //Sehrich- 

 tungen" zich nooit kunnen snijden, en dat het bezwaar, dat 

 de gekruiste dubbelbeelden der beide oogen in dit opzicht op- 

 leveren, hiermee vervalt. Men heeft echter slechts, zooals door 

 helmholtz f) zeer juist betracht wordt, iedere richtingslijn op 



*) 1. c. p. 745. 

 f) 1. c. p. 696 



