( 48 ) 



met één oog gezien. Sluiten wij deze gevallen uit en bepalen wij ons 

 tot afstanden van 200 tot 400 millimeters, zoo blijkt de gemiddelde 

 miswijzing slechts 6 millimeters te bedragen. 



Een punt verdient nog opmerking : dat, namelijk, wanneer de 

 vonk sterk ter zijde overspringt, en wel ongeveer op gelijken afstand 

 als het fixeerpunt, de afstand regelmatig te groot geschat wordt. Dit 

 strookt met de uitkomst, door hering en helmholtz (1. c. p. 654) 

 bij het direct zien van verticale draden verkregen. 



C. Schatting van de richting van gefixeerde lijnen, bij verschil- 

 lende standen der oogen. Deze proeven bestonden in het zoo goed 

 mogelijk verticaal of horizontaal stellen van een draad, gezien door 

 een korten koker en geprojiciëerd op een gelijkmatig vlak, en het 

 telkens constateeren der afwijking resp. van de verticale of horizon- 

 tale. Deze methode is door hering en anderen aangewend. Mij 

 was het hier bijzonder te doen om bepalingen voor het geval, dat 

 het eene oog onveranderlijk in een richting, evenwijdig aan het medi- 

 vlak, bleef ïixeeren, terwijl het andere (al of niet bedekte) naar 

 binnen werd gedraaid. Eenvoudigheidshalve bepaalde ik mij tot 

 bewegingen in het horizontale vlak, bij rechtstandig hoofd. Daarbij 

 bracht de convergentie reeds voldoende helling der medianen mede, 

 om de vraag, waarop het aankwam, te onderzoeken. Hiertoe be- 

 hoort meer bijzonder de reeks c. Ter vergelijkidg moesten echter 

 ook de overige uitkomsten worden medegedeeld. Ik bepaal mij 

 tot het opgeven der gemiddelden van 10 of 20 waarnemingen, met 

 opmerking, dat, afgezien van zeer geforceerde convergenties, de waar- 

 schijnlijke fout gering was. 



Draait het oog links om de gezichtsas (men kan dit tusschen 

 twee vingers gemakkelijk bewerkstelligen), dan ziet men alle lijnen 

 zich rechts om het fixeerpunt draaien, — als de wijzer van een 

 uurwerk: een lijn, die in werkelijkheid links overhelt, zal daarbij 

 dus verticaal kunnen schijnen. Hieruit volgt, dat, wanneer wij den 

 draad in den cilinder links doen overhellen, het oog ook links om 

 zijn as is gedraaid : deze richting noemen wij de negatieve. Positief 

 is de draaiing van het oog, wanneer wij een rechts overhellenden 

 draad voor verticaal houden. 



a. Bij bedekking van het eene oog wordt, afwisselend met het 

 rechter en linker, de draad verticaal, later horizontaal gesteld, en de 

 afwijking van de werkelijk verticale en horizontale afgelezen. Het 

 stellen geschiedt bij rechtstandig hoofd en horizontaal gerichte, 



