( 99 ) 



gen, die men tot op dien tijd voor de oplossing van het vraag- 

 stuk had aangewend en ik zal daarop nu alleen in zoo ver te- 

 rugkomen, als dit noodig is om voor hen, die zich niet aan 

 de sterrekunde wijden, de hooge beteek enis toe te lichten, die 

 aan den naderenden overgang der planeet Yenus wordt toege- 

 kend. Zulk een overgang heeft voor de sterrekunde eene bij- 

 zondere waarde, daar hij de ge]egenheid aanbiedt om, zonder 

 metingen, de parallaxis en daarmede den afstand der zon te be- 

 palen, met eene naauwkeurigheid, die door metingen naauwe^ 

 lijks bereikt kan worden. Ongelukkiglijk hebben de overgan- 

 gen der planeet Venus slechts zelden plaats. De laatste heb- 

 ben plaats gehad in de jaren 1761 en 1769, de eerstvolgende 

 zullen plaats hebben in de jaren 1874 en 1882 en daarna zal 

 het verschijnsel niet voor het jaar 2004 kunnen wederkeeren. 

 Bij de overgangen in de jaren 1761 en 1769 werden onder- 

 scheidene sterrekundigen door de Staten, waartoe zij behoorden, 

 naar ver van elkander verwijderde oorden der aarde gezonden, 

 waar de waarneming van het verschijnsel voor het beoogde doel 

 het meest gunstig wezen zoude, maar de verkregene uitkomst 

 was niet zoo volkomen als men wenschte. Nadat reeds vele 

 anderen zich met dat onderzoek, hadden bezig gehouden, werd 

 door encke, in het jaar 1824, uit het geheel der volbragte 

 waarnemingen, met de uiterste zorgen de parallaxis en de af- 

 stand der zon afgeleid, en de toen verkregene uitkomst werd 

 daarna, als de meest naauwkeurige, algemeen aangenomen. 



De parallaxis der zon kan ook afgeleid worden uit gelijktij- 

 dige bepalingen, aan ver van elkander verwijderde oorden der 

 aarde, van de schijnbare plaatsen der planeten Yenus en Mars, 

 als deze ligchamen op hunnen kortsten afstand van de aarde 

 gekomen zijn. Hadden die onderzoekingen vroeger niet veel 

 opgeleverd, de stelselmatige waarnemingen omtrent de planeet 

 Mars in het jaar 1862 gaven voor de parallaxis der zon eene 

 uitkomst, die in naauwkeurigheid scheen te kunnen wedijveren 

 met die, welke uit de overgangen van Yenus was afgeleid. De 

 vooruitgang der wetenschap heeft het daarbij voor eenige jaren 

 mogelijk gemaakt de parallaxis der zon ook, en zelfs met eene 

 hooge naauwkeurigheid, af te leiden uit verschijnselen van den 

 hemel, die met haar in volstrekt geen verband schijnen te staan. 



7* 



