( ïoo ) 



Zoo is zij afgeleid uit onregelmatigheden in de beweging der 

 aarde en der maan, en daarbij uit onregelmatigheden in de be- 

 weging der planeten Yenus en Mars, en uit de onderzoekingen 

 van foucault omtrent de snelheid van het licht. Al die nieu- 

 were uitkomsten kwamen zeer goed met elkander overeen, maar 

 weken zeer kennelijk af van die welke engke door de overgan- 

 gen der planeet Yenus in de jaren 1761 en 1769 had verkre- 

 gen. Dat verschil heeft vele sterrekundigen zeer verontrust, 

 daar het op eene belangrijke leemte in onze kennis van den 

 hemel scheen te wijzen. 



De waarnemingen, bij de overgangen in de jaren 1761 en 

 1769 volbragt, hebben in de allerlaatste jaren tot vele nieuwe 

 onderzoekingen aanleiding gegeven, wier uitkomsten door mij 

 niet met stilzwijgen kunnen worden voorbijgegaan, daar zij 

 de hoogst kostbare maatregelen verklaren, die voor het waar- 

 nemen van den overgang in het jaar 1874 worden noodig ge- 

 oordeeld. Het eerst heeft powalky te Kiel, in het jaar 1865, 

 de waarnemingen in de jaren 1761 en 1769 volbragt aan een 

 nieuw critisch onderzoek onderworpen. Ten gevolge van dat 

 onderzoek gebruikte powalky waarnemingen die door encke 

 waren afgekeurd, verwierp hij andere die door encke waren 

 aangenomen en nam hij onderscheidene waarnemingen in de 

 afleiding der uitkomst op, die door encke niet konden worden 

 gebruikt, omdat de geographische ligging der plaatsen waar zij 

 volbragt waren in zijnen tijd niet met eene toereikende juist- 

 heid bekend was. Powalky verkreeg aldus, door de overgan- 

 gen van Yenus, eene uitkomst voor de parallaxis der zon, die 

 vrij aanmerkelijk van de uitkomst weleer door encke verkre- 

 gen afweek, maar zeer na overeenkwam met de uitkomsten, die 

 andere verschijnselen hadden opgeleverd. In het oog van po- 

 walky was daarmede de zwarigheid opgelost en de gewenschte 

 overeenstemming verkregen. 



Het onderzoek van powalky mogt bij sommige sterrekun- 

 digen volstrekt geenen bijval vinden en heeft niet alleen nieuwe 

 onderzoekingen, maar ook een vrij levendig twistgeschrijf uit- 

 gelokt, waaraan door leverrier, stone, newcomb, faye, wolf 

 en andré is deelgenomen. Men was het oneens niet slechts 

 over de waarnemingen die aangenomen en verworpen moesten 



