( 102 ) 



hetwelk door den eenen meer, door den anderen minder dui- 

 delijk is gezien, en door zeer weinigen met de wenschelijke 

 juistheid is beschreven, maakt het dikwijls zeer onzeker wat 

 eigenlijk voor het juiste oogenblik van de inwendige aanraking 

 moet worden aangenomen. Het is klaar, dat het zich open- 

 baren moet, als de zon zich door den kijker grooter, of de pla- 

 neet zich kleiner vertoont dan zij werkelijk is, en eene oorzaak 

 daarvoor wordt gezocht in eene zoogenaamde irradiatie en in 

 de onvolkomenheid der kijkers, maar terwijl men erkent dat 

 een dampkring der planeet Venus het verschijnsel wijzigen kan, 

 wordt zijne meest natuurlijke oorzaak, de interferentie van het 

 licht, gewoonlijk voorbijgezien. 



De sterrekundigen newcomb en stone hebben zich de moeite 

 getroost om de waarnemingen omtrent den overgang der pla- 

 neet Mercurius voorbij de zonneschijf, die op den 4 den Novem- 

 ber van het jaar 1868 heeft plaats gehad, aan een streng on- 

 derzoek te onderwerpen. Die waarnemingen zijn volbragt ook 

 met de grootste en voortreffelijkste kijkers van den tegenwoor- 

 digen tijd, maar het bleek dat het treurig verschijnsel, waar- 

 door de waarnemingen bij de overgangen der planeet Venus 

 zoo onzeker waren geworden, ook toen geenszins is achterge- 

 bleven. Het genoemd verschijnsel zal zich alzoo, zonder twij- 

 fel, ook bij de toekomstige overgangen der planeet Venus open- 

 baren, doch hoe groot verschil in meeningen daaromtrent moge 

 zijn blijven bestaan, men is algemeen van oordeel dat het min 

 der onbepaald en minder schadelijk is, naarmate men grooter 

 en voortreffelijker kijkers gebruikt, en dat daarom bij den 

 toekomstigen overgang volstrektelijk zeer groote en zeer voor- 

 treffelijke kijkers aangewend zullen moeten worden. Wolf en 

 andré, die bijzondere onderzoekingen hebben volbragt met kunst- 

 matige overgangen van ligchamen voorbij de zonneschijf, eischen 

 dat, voor de waarneming van den v toekomstigen overgang, kij- 

 kers zullen worden bestemd op parallatische voeten, met openin- 

 gen van 9 Parijsche duimen. Een werktuig van dien aard kost 

 te München / 15000 en in Grootbrittanje niet veel minder. 

 Naar de plannen, die nu reeds ontworpen zijn, zoude men al- 

 thans een 20-tal van die werktuigen behoeven, en al vond men 

 geen bezwaar om <W daartoe gevorderde gelden bijeen te bren- 



