( 104 ) 



proctor, puiseux en peters. Hansen ontwierp eene geheel 

 nieuwe theorie van het verschijnsel en gaf nieuwe handelwijzen 

 om uit de volbragte waarnemingen de parallaxis der zon af te 

 leiden. Hetzelfde deed oppolzer van zijne zijde en de voorbe- 

 reidende onderzoekingen in het algemeen gaven aanleiding tot 

 zoo vele inzigten, opmerkingen en wenschen, dat ik daarvan 

 geen volledig verslag zoude kunnen geven, zonder de grenzen, 

 die ik mij hier moet stellen, zeer ver te overschrijden. Enkele 

 bijzonderheden kunnen echter door mij niet met stilzwijgen 

 worden voorbijgegaan. 



Bij de overgangen in de jaren 1761 en 1769 heeft men 

 niets anders dan de tijdstippen van den ingang en van den 

 uitgang waargenomen en ook bij de toekomstige overgangen zal 

 die. waarneming de meest gewigtige zijn. Men heeft daarbij 

 twee gevallen van elkander te onderscheiden, die aanleiding 

 hebben gegeven tot twee handelwijzen om de parallaxis der zon 

 te berekenen, die de methode van halley en de methode van 

 delisle genoemd worden. De methode van halley geldt al- 

 leen voor plaatsen, waar zich beiden, ingang en uitgang laten 

 waarnemen. De tijd, tusschen ingang en uitgang verloopen, 

 geeft, met de bekende beweging der planeet, de koorde, die 

 de planeet over de zonneschijf heeft afgelegd en den afstand 

 dier koorde tot het middelpunt der zon. Ts die bepaling op 

 twee ver van elkander verwijderde plaatsen volbragt, zoo geeft 

 zij het verschil tusschen de parallaxen van zon en planeet en 

 dus ook de parallaxen zelve, daar hare verhouding naauwkeurig 

 bekend is. Deze methode biedt het groote voorregt aan, dat 

 zij geene zeer naauwkeurige kennis van de geographische lig- 

 ging der plaatsen vordert, en voor hare toepassing moeten min- 

 stens twee plaatsen der aarde worden gezocht, waar zich in- 

 gang en uitgang beide laten waarnemen en voor wie de koor- 

 den zoo veel mogelijk van elkander verschillen. De methode 

 van delisle geldt voor plaatsen waar zich alleen de ingang of 

 de uitgang laat waarnemen. Ts een van die verschijnselen aan 

 twee plaatsen der aarde waargenomen, zoo leidt men daaruit, 

 naar de bekende beweging der planeet, de punten met betrek- 

 king tot den rand der zon af, die de planeet, uit beide plaat- 

 sen gezien, op het/elfde oogenblik innam, hetgeen weder het 



