( no ) 



en wenschen des Heeren oudemans zelven afhangen of al of 

 niet pogingen zullen worden aangewend om hem, voor de waar- 

 neming van het verschijnsel, een grooteren kijker te verschaf- 

 fen. Er zonden eenige duizenden guldens gevorderd worden om 

 den Heer oudemans met eenen heliometer en eenen toestel voor 

 photographische opnemingen toe te rusten. Mij' komt het twij- 

 felachtig voor of dit, al is in Oost-Indië het personeel voor 

 een doelmatig gebruik dier werktuigen aanwezig, tot groote ge- 

 volgen zoude kunnen leiden. 



Onder het zestal der thans bestaande beste bepalingen van 

 de parallaxis der zon, langs geheel verschillende handelwijzen 

 verkregen, is er slechts een die kennelijk van het algemeen 

 midden afwijkt en die groote afwijking klimt niet ten volle 

 tot vier honderdste deelen eener secunde op. Men kan alzoo 

 zonder bezwaar aannemen, dat de parallaxis der zon althans 

 met eene zekerheid van vijf honderdste deelen eener secunde 

 bepaald is, en de toekomstige overgangen der planeet Yenus 

 zullen niet veel beteekenen, als zij niet niet eene zekerheid van 

 weinige honderdste deelen eener secunde zullen geven. De pa- 

 rallaxis der zon gaat, ruim twee malen vergroot, op het ver- 

 schijnsel over, maar om eene uitkomst te verkrijgen moet men 

 ook de waarnemingen, aan minstens twee plaatsen volbragt, met 

 elkander verbinden, en op iedere dier plaatsen zullen de waar- 

 nemingen toch minstens op het tiende deel eener secunde be- 

 hooren zeker te zijn. iVls ik het oog vestig op de verschillen 

 tusschen de uitkomsten, die b.v. voor de parallaxen van vaste 

 sterren, door de volkomenste metingen en met de grootste werk- 

 tuigen van den tegen woordi gen 'tijd, na jaren arbeids verkre- 

 gen zijn, twijfel ik zeer of de genoemde naauwkeurigheid met 

 vrij kleine heliometers en met metingen op photographische af- 

 beeldingen bereikt zal kunnen worden. Bij eenen overgang der 

 planeet Venus zijn de omstandigheden voor het volbrengen van 

 metingen zekerlijk gunstig, maar men heeft vroeger aan die 

 verschijnselen eene zoo hooge waarde toegekend, juist omdat zij 

 voor de bepaling van de parallaxis der zon geene metingen vor- 

 derden. Mijne verwachting van de metingen is niet groot, en ik 

 vrees dat ook hier de wezenlijke fouten der metingen vrij aanzienlijk 

 zullen zijn, al mogen hare waarschijnlijke fouten zich klein betoonen. 



