( 290 ) 



90 pCt. en zelfs meer bedraagt. Keeds daaruit bleek, dat zuur- 

 stof in de zwemblaas uit het daarin rondstroomende bloed werd 

 afgescheiden. De ware beteekenis van de zwemblaas als bijko- 

 mend ademhalingsorgaan werd echter eerst volkomen in het 

 licht gesteld door de merkwaardige proefnemingen van arm and 

 more au *), die in 1863 overtuigend aantoonde, dat de zwem- 

 blaas een orgaan is, waarin de overmaat van zuurstof, door de 

 kieuwademhaling in het bloed gebracht, tijdelijk -kan worden af- 

 gescheiden en als in een voorraadplaats nedergelegd, om ver- 

 volgens weder in het bloed opgenomen en verbruikt te worden, 

 wanneer de visch zich in water ophoudt, waarin de hoeveelheid 

 zuurstof onvoldoende is om de ademhaling te onderhouden. 



Deze onderzoekingen hadden een zwaren stoot toegebracht aan 

 de ultra-mechanische theorie en het bewijs geleverd dat de zwem- 

 blaas in elk geval nog iets meer is, dan een hydrostatische toe- 

 stel. Drie jaren later, in 1866, deden twee landgenooten van 

 moreau, de heeren monoyer f) en gouriet §) nieuwe onder- 

 zoekingen over dit onderwerp en kwamen beiden, onafhankelijk 

 van elkander, tot het besluit dat het samendrukken en uitzet- 

 ten der zwemblaas niet als oorzaak van het rijzen en dalen van 

 den visch in het water kan worden beschouwd. 



Het is mijn voornemen niet in eene kritiek dier verschil- 

 lende onderzoekingen te treden. Bij eene latere gelegenheid hoop 

 ik daarop terug te komen. Ik bepaal mij thans tot de opmer- 

 king, dat het in elk geval zeer gewaagd zoude zijn, om van 

 hetgeen de proeven aangaande eenige weinige soorten van zoet- 

 watervisschen (allen Cvprinoiden) geleerd heb ben , te besluiten tot 

 de rol die de zwemblaas bij alle visschen die haar bezitten speelt. 

 De ai of niet aanwezigheid van een ductus pneumaticus, het leven 

 hetzij op ondiepe plaatsen, gelijk de rivieren en andere zoete 

 wateren, of wel in de peilloos diepe zee, kunnen eenen meer of 

 minder belangrijken invloed hebben. Hoe weinig geoorloofd het 

 ten aanzien van dit orgaan is van den eenen visch tot den anderen 

 te besluiten, leeren die gevallen, waarin bij zeer na verwante 



*) Compt. ren Jus, 1863. T. LVII. p. 87, 816. 



f) Annales des sciences naturelles. Zool. 5me sér. T. VI, p. 5. 



}) Ibid. p. 869, 



