( 293 ) 



Ik weet niet of deze door boyle voorgestelde proef door hem 

 of iemand anders ooit werkelijk genomen is. Trouwens het zal 

 niet noodig zijn uitvoerig aan te toonen, dat de proef, op de 

 wijze zooals zij door boyle werd beschreven, bezwaarlijk voor 

 uitvoering vatbaar was. En zelfs indien het gelukte een visch 

 in zulk een toestel te plaatsen, dan zoude het rijzen en dalen 

 van het water in het vernauwde gedeelte van den hals des 

 kolfs, al naar gelang de visch zelf rijst of daalt, nog alleen 

 leeren, wat wel niemand betwijfelen zal, dat de lucht in de 

 zwemblaas zich inkrimpt, wanneer de op den visch drukkende 

 waterkolom hooger, en zich uitzet, wanneer deze lager is. 



Toch is het aan die proef ten grondslag liggend denkbeeld 

 voor eene goede toepassing vatbaar, mits men den eenvoudigen, 

 door boyle voorgeslagen kolf door eenen anderen, meer samen- 

 gestelden toestel vervangt, die veroorlooft de uitzetting en de 

 inkrimping van de lucht in de zwemblaas niet alleen te zien, 

 maar ook nauwkeurig te meten, en bovendien naar willekeur 

 den visch hooger of lager in het water te plaatsen, terwijl de 

 geheele toestel gesloten en overigens onveranderd blijft. Dit 

 laatste scheen aanvankelijk, toen ik over deze zaak nadacht, 

 het moeijelijkst gedeelte der opgaaf. Men zal beneden zien op 

 welke eenvoudige wijze het opgelost wordt. 



BESCHRIJVING van den physometer. 



Het werktuig, waaraan ik den naam van physometer heb ge- 

 geven, en dat naar mijne aanwijzingen, vervaardigd is door den 

 instrumentmaker h, olland alhier, is op een tiende der ware 



van het oorspronkelijke gegeven, dat ik hieronder ten overvloede laat volgen. 



• The Experiment by hiui (robert boyle) suggested was; to take a Bolthead 

 «with a wide neck, and having fiü'd it almost full with water, to put into it 

 " some live fish of a convenient size, that is, the biggest that can be got in, as 

 *a lloch, Perch, or the like; and then to draw out the neck of the Bolthead 

 »as stander as you can; and to fill that almost with water: Whereupon the fish 

 " lying at a certain depth in the water of the Glass, if upon his sinking you 

 " perceive the water at the sle,nder top does subside, you may infer, he contract s 



• himself, and if, upou his rising, the water be also raised, you may concludc, 

 </ he dilates himself." 



