( 502 ) 



in lengtemaat door de in millimeters verdeelde schaal nauw- 

 keurig moet bepaald worden. En daar een buis nimmer op 

 alle punten volkomen gelijk van wijdte is, zoo moet zulk eene 

 bepaling voor verschillende af deelingen daarvan geschieden. Het 

 best doet men zulks door weging met kwikzilver, waarvan men 

 het specifiek gewigt nauwkeurig kent. Dit kwikzilver wordt 

 achtereenvolgens tot op verschillende hoogten in de volkomen 

 drooge buis gebracht, die men, zoo als van zelf spreekt, daartoe 

 eerst van onderen door een geschikten stop gesloten heeft. 

 Zoolang de buis niet al te nauw is, gelukt het zonder veel 

 moeite er door een trechtertje met zeer dunnen hals of door 

 een wijdere glazen buis, die men tot een zeer dun buisje 

 heeft uitgetrokken, kwikzilver in te gieten, terwijl men ver- 

 volgens de aan den wand klevende iuchtbelletjes verwijdert 

 door er een dun en recht ijzerdraad in op- en neder te be- 

 wegen. Met zeer nauwe buizen, van b. v. 1 millim. wijdte, 

 gelukt dit echter niet meer, en men moet dan een anderen 

 weg inslaan. Het is namelijk geheel voldoende wanneer men 

 deze bepaling met de noodige nauwkeurigheid voor een der 

 buizen heeft verricht. Met behulp van deze, kan dan de maat 

 als het ware worden overgebracht op een der stelen m of n. 

 Men behoort daartoe slechts te weten, hoe hoog het water 

 telkens in de maathuis stijgt, wanneer men een der stelen 

 achtereenvolgens over lengten van tien of vijf centimeters naar 

 beneden drukt. Aan het boven beschreven werktuig beant- 

 woordt elke 5 centimeters lengte van een der stelen aan eenen 

 kubieken inhoud van 510.6 kub. millim., derhalve elke milli- 

 meter lengte aan 10.212 kub, millimeters. Dit eenmaal be- 

 paald zijnde, kan men nu ook voor elke andere maatbuis ge- 

 makkelijk den factor bepalen, waarmede de hoogte der water- 

 kolom moet vermenigvuldigd worden om zijn volume en daar- 

 mede den kubieken inhoud van de buis te vinden, zonder dat 

 het noodig is nogmaals tijdroovende wegingen te doen. 



Bij het doen van metingen met den physometer, oefent na- 

 tuurlijk de temperatuur van het water eenen storenden invloed 

 uit. De geheele toestel toch is een reusachtige thermometer, 

 en eene geringe vermeerdering of vermindering der temperatuur 



