( 320 ) 



dalen. Een nader onderzoek is noodig om dit uit te maken. 

 Ik deel hier het feit slechts mede als een blijk van de groote 

 gevoeligheid van het werktuig voor elke volume- verandering in 

 het ligchaam van den visch, die aan eene proefneming daar- 

 mede onderworpen wordt. 



Dat niet alleen visschen, maar ook andere dieren die lucht 

 in hun binnenste bevatten, aan een dergelijk onderzoek met 

 den physometer kunnen worden onderworpen, zal ter naauwer- 

 nood behoeven herinnerd te worden. Indien het mogelijk ware 

 eenen levenden Nautilus er in te brengen, dan zoude er hoop 

 bestaan eindelijk het nog steeds raadselachtige rijzen en dalen 

 van dit dier in het water tot klaarheid te brengen. Het zoude 

 niet moeielijk zijn de proef zoo in te richten, dat daardoor be- 

 paald antwoord werd gegeven op de vraag : of de oudere ver- 

 klaring van bückland dan wel de nieuwere van keferstein de 

 voorkeur verdient*). Niet onmogelijk acht ik het zelfs, dat het 

 daarbij blijken zoude, dat geene dier beide verklaringen juist 

 is, maar dat in het rijzen en dalen van den Nautilus afschei- 

 ding en opslorping van lucht, gepaard aan de beweging der 

 tentakels als roeiorganen, eene grootere rol speelt dan de een- 

 voudige mechanische zamendrukking en uitzetting der lucht in 

 de kamers der schelp. 



Doch ik wijs dit hier slechts in het voorbijgaan aan, als 

 een punt van onderzoek voor dengenen, die gelegenheid mocht 

 hebben den Nautilus in diens eigene woonplaats gade te slaan. 



Een ander punt van onderzoek, waartoe de physometer dienstig 

 kan zijn, is dat van het luchtgehalte van longen van pasgeboren 

 kinderen, die slechts even hebben geademd en toen gestorven 

 zijn. Het is duidelijk dat men aldus veel zekerder uitkom- 

 sten zal verkrijgen dan met de eenvoudige bekende longenproef, 

 daar ook eene zeer geringe hoeveelheid lucht, die niet vol- 

 doende is om de longen te doen drijven, zich daarmede niet 

 alleen aantoonen maar ook meten laat. 



*) Meer hierover vindt men in Dr. wilh. meigers, TJeber den hydrostatischen 

 Apparat des Nautilus Pompilius, Archiv für Naturgeschichte, 36te Jahrgang, p. 1 . 



