( 324 ) 



maatbuis op geplaatst, waarvan elke millimeter lengte beant- 

 woordde aan een volume van 3, 3 003 kub millimeter. Door neder 

 drukking van den tweeden steel werd nu de eerste en daarmede 

 het caoutchouc met het daaraan bevestigde gewicht opgetrokken, 

 totdat dit laatste niet meer op den bodem rustte maar vrij in 

 het water hing De waterkolom in de maatbuis rees daardoor 

 juist 5 millim. Bij nalating der rekking en terugkeer tot 

 den eersten toestand, daalde ook de waterkolom weder tot hare 

 eerste hoogte. Ditzelfde werd eenige malen herhaald, telkens 

 met gelijke uitkomst. De temperatuur van het water was ge- 

 durende het nemen dezer proef volkomen constant, iets dat bij 

 zulke proeven natuurlijk voordeelig is. De bij de rekking plaats 

 grijpende uitzetting van het caoutchouc bedroeg derhalve in 

 dit geval 16,5015 kuk. millim., d. i. 0,003 of j^ van het 

 oorspronkelijke volume. Bij rekking door een zwaarder gewicht 

 zoude echter zonder twijfel eene nog sterkere uitzetting ver- 

 kregen worden, terwijl ook door aanwending van nog nauwere 

 maatbuisjes de nauwkeurigheid der meting winnen zoude. Het 

 zoude langs dien weg zeer gemakkelijk zijn de aan verschillende 

 gewichten beantwoordende uitzettingen te bepalen. "Wilde men 

 dan tevens de lengte-uitrekking meten, dan zoude men in 

 plaats van caoutchoucringen beter doen een platte strook caout- 

 chouc te gebruiken. De lengte-uitrekking kan dan gemeten 

 worden door den weg, welken de wijzer van den steel langs 

 een der op de glasplaat staande verdeelde schalen aflegt. 



Mijn doel met bovenstaande mededeelingen is slechts geweest 

 eenige gevallen aan te wijzen, waarin het nieuwe werktuig van 

 nut kan zijn, en dit door voorbeelden op te helderen. 



Utrecht, 2 April 1872. 



