( 339 ) 



vereischte voorzorgen, toelaat, bij een 12 — 16 tal waarnemingen 

 een eindresultaat te verkrijgen, dat op ongeveer 1 — 2 minu- 

 ten nauwkeurig is. 



Tn den regel werden de waarnemingen achtereenvolgens op 

 de verschillende quadranten van den verdeelden cirkel volbracht 

 en dit eenige malen herhaald. Om uit de 12 of meer verkre- 

 gene -waarden het eindresultaat op te maken, heeft men slechts 

 het gemiddelde te nemen ; immers door van de sande bakhuij- 

 zen (pogg. Ann., T3d. 144 p. 259 sqq.) is bewezen, dat wanneer 

 men van de waarnemingen aan de vier quadranten het midden 

 neemt, de fouten worden geëlimineerd, die voortvloeien 1°. uit 

 de constructie en de plaatsing van den draaienden nikol en 2°. 

 uit de niet geheel juiste plaatsing van de kalkspaath-plaatjes van 

 den SAVARï'schen polariskoop. 



De waarnemingen werden voorts verricht met geel sodium- 

 licht en zooveel mogelijk bij ééne zelfde temperatuur van 

 17 — 18° C. Alle oplossingen werden eerst zorgvuldig op die 

 temperatuur gebracht, alvorens, ze aan de proef werden onder- 

 worpen. Bij het samenstellen van de vloeistof ging ik bij mijne 

 eerste proeven aldus te werk, dat ik het actieve lichaam en 

 het oplosmiddel nauwkeurig afwoog en de densiteit der oplos- 

 sing bepaalde bij 17 — 18° C. Met behulp van de formule 



(a) = kon dan het S. D. V. worden berekend. 



Later echter heb ik, wegens het tijdroovende van de densi- 

 teitsbepalingen, de afgewogene actieve stof opgelost in een be- 

 paald volumen van het oplosmiddel bij eene temperatuur van 

 ]7 — 18° en dan het S. D. V. berekend met behulp van de for- 



vct 

 mule (<*) = — . De werktuigen die hiertoe werden gebezigd, 

 lp 



waren kleine glazen maatkolfjes van 20 40 C. C. inhoud, 

 voorzien van een hals, waarvan de doorsnede een middellijn 

 heeft van 6 — 7 millimeter. Deze kolf j es werden nauwkeurig 

 gekalibreerd en op den hals werd met diamant eene verdeeling 

 gegrift in y ïï C. C, die den inhoud nauwkeurig aangaf De 

 deelstrepen hadden een ouderlingen afstand van ongeveer I milli 

 meter, zoodat men des noods y-J^ C. C. zou kunnen schatten. 



22* 



