( 50 ) 



wanhoopte ik er aan, meer zekerheid te verkrijgen. Tk vond 

 wel dikwijls de vroeger vermelde verlengsels van het epithelium, 

 en enkele kleine follicuii daarnaast; ook leerde ik kleine tepel- 

 vorinige verhevenheden kennen, somtijds reeds op het ovarium 

 van jonge personen (15 en 17 jaren) aanwezig, tusschen welke 

 dan gewoonlijk verlengsels van het epithelium in het stroma, 

 en waarnaast 2 — 4 follicuii lagen, maar op dit alles konden 

 waldeyer's opvatting, en mijn vroegere twijfel toepasselijk 

 zijn. Verder had ik, reeds drie jaren geleden, opgemerkt, dat 

 de mikroskopisch waar te nemen tepeitjes en de verlengsels 

 van het epithelium bijna uitsluitend op plaatsen voorkwamen, 

 waar niet ver onder de oppervlakte (1 a 2 millimeters) vrij 

 groote holten (van 1 a 3 millimeters diameter) lagen. Op 

 zulke plaatsen vond ik dan, zelfs reeds bij jonge personen 

 (16 — 20 jaren) waarbij overigens de ovarium-oppervlakte vol- 

 komen glad is, reeds met het bloote oog zichtbare groetjes en 

 wrongvormige, of meer paddestoel ach tige verhevenheden, Deze 

 waren de plaatsen, waar tepels en epithelium- verlengsels moesten 

 gezocht worden, terwijl de holten daaronder overblijfselen bleken 

 te zijn van wel groot gewordene, maar in het ovarium zelf 

 (zonder aan de oppervlakte gebarsten te zijn) regressief te 

 gronde gaande follicuii. Waar de ovarium-oppervlakte volkomen 

 glad is, vindt men zelden iets anders dan de ééne laag cellen 

 van cylinder-epiihelium *), en daaronder de ongeveer -g- milli- 

 meter dikke zoogenoemde tunica albuginea, onder welke dan 

 eerst de kleinere, en nog dieper de grootere follicuii met ovula 

 volgen. 



Bijna twee jaren geleden kreeg ik echter de ovaria te on- 

 derzoeken van eene vrouw van 32 jaren, eenige uren na den 

 partus aan stuipen gestorven. De organen zagen er geheel 

 normaal uit; alleen trof mij reeds, bij beschouwing met het 



*) Ik heb in mijn vroegere verhandeling een vergissing begaan, door het voor- 

 komen van meerdere lagen epitheliumcellen als den gewonen toestand van het 

 ovarium te beschrijven. De reden ligt daarin, dat ik praeparaten raadpleegde 

 waar de beschreven bijzonderheden bestaan, en waar inderdaad aan sommige door- 

 sneden meerdere lagen boven elkander moeten voorkomen. — Omtrent het ten 

 gronde gaan der follicuii in het ovarium zelve, volgen later nog de noodige 

 ophelderingen. 



