( 52 ) 



lagen, op andere plaatsen, op dezelfde hoogte, door een ge- 

 golfde lijn omgeven ronde, vaste, door een bruingeelachtige kleur 

 gekenmerkte lichamen (van 4 a 5 millimeters) welke tot dezelfde 

 groep van te gronde gaande groote follikels te brengen waren. 



Ik schat de vlakte uitgebreidheid der plaatsen waar de folli- 

 culi en verdere bijzonderheden aan en onder de oppervlakte 

 waren waar te nemen, op een vijftiende van het oppervlak van 

 het geheele ovarium. Het aantal epithelium-verlengsels en 

 jonge folliculi bedroeg zeker vele honderden, zoo niet duizenden. 

 Nog moet ik vermelden dat in de gewone follikellagen van 

 het ovarium vele oudere folliculi te vinden 'waren. 



Nog nimmer had ik iets dergelijks aan een menschelijk 

 ovarium gezien. Tegen het denkbeeld dat ik met een toe- 

 vallige verandering, misschien het begin van een ziekteproces 

 te doen had, pleitten het volkomen normale voorkomen der 

 beide ovaria, en het karakter der epitheiium-produkten en der 

 groepen onder het epithelium zelve. Slechts de tepels zouden 

 als minder normale vormsels kunnen gelden, maar ik wist dat 

 geheel overeenkomstige, zelfs aan de meest normale ovaria van 

 jonge meisjes, bijna nooit geheel ontbreken. 



Ik moest wel meenen thans een tijdperk van ontwijfelbare 

 vorming van nieuwe folliculi op het spoor te zijn. Het scheen 

 dat gedurende de zwangerschap belangrijke veranderingen in 

 het ovarium tot stand kwamen. Was de meening juist, dan 

 moest ook een volgende keer, als ik weder ovaria, hetzij van 

 een zwangere, of kort na den partus overledene, te onder- 

 zoeken kreeg, dezelfde toestand worden aangetroffen. 



De kans voor het spoedig verkrijgen van zulk eene gelegen- 

 heid scheen niet groot. Bij het beperkt getal zieken en kraam- 

 vrouwen, dat in ons ziekenhuis verpleegd wordt, behooren 

 sterfgevallen van zwangeren of pas gebaard hebbenden, tot de 

 groote zeldzaamheden. Toch was ik nog spoediger dan ik kon 

 verwachten, tot het toetsen mijner meening in staat. In Mei 

 van dit jaar stierf plotseling eene in het tococomium opge- 

 nomen gezonde vrouw van 44 jaren, die reeds in de negende 

 maand der zwangerschap verkeerde, na een hypodermatische 

 injectie eener gewone hoeveelheid morpliine, wegens maagpijn 

 in het werk gesteld, onder de verschijnselen van diepe narcose. 



