( 54) 



als er tepels zijn, met geleidelijk voortgaan van het weefsel in 

 die papillaire verhevenheden. 



In twee gevallen, onmiddel ijk na elkander waargenomen, 

 werden dus onmiskenbare bewijzen van vormingsprocessen aan 

 de oppervlakte van het ovarium tijdens de graviditeit, aange- 

 troffen, 't Zou een meesterstuk van het toeval zijn, indien 

 het later bleek dat er geen verband tusschen de zwangerschap 

 en die veranderingen aan de oppervlakte van het ovarium be- 

 stond. Het is mij echter niet mogelijk geweest nog andere 

 gevallen te raadplegen. Na het vinden dezer feiten herinnerde 

 ik mij lang, misschien 4 jaren geleden, nog een paar ovaria 

 op spiritus bewaard te hebben, van een vrouw van 34 jaren 

 die aan longtering, 4 weken na den partus, gestorven was. 

 Door toevallige omstandigheden waren toenmaals die ovaria niet 

 onderzocht, maar voor andere anatomische bijzonderheden (kleine 

 blaasgezwellen aan de tuba Fallopii) bij eene collectie bewaard. 

 Zooals te verwachten was, kon ik aan deze in slappen spiritus 

 slap gebleven ovaria, waar daarenboven het epithelium der op- 

 pervlakte voor het allergrootste gedeelte afvalt, geen regelmatig 

 onderzoek in 't werk stellen. Ik verkreeg echter nog enkele 

 goede doorsneden, en vond ten minste nog veel meer papillaire 

 verhevenheden dan aan het ovarium in // gewone" omstandig- 

 heden ooit voorkomen Eiguur 4 geeft een afbeelding van een 

 plekje. Yerder vond ik slechts enkele epithelium-verlengsels, 

 maar op sommige plaatsen veel kleine folliculi in groepen, 

 dicht onder de oppervlakte ( T V millimeter). Het bindweefsel 

 tusschen epithelium en folliculi had ook nog niet het grof- 

 vezelige en strakke van een oudere tunica albuginea, zoodat ik 

 wel de overblijfselen van een gedurende de graviditeit en kort 

 na den partus plaats gehad hebbend vormingsproces in deze 

 ovaria meen te mogen aannemen. Intusschen kan ik aan deze 

 waarneming maar weinig gewicht hechten. Slechts de vele 

 papillae blijven van belang. — In 't algemeen zal het groote 

 bezwaren hebben te beoordeelen of kleine folliculi, welke reeds 

 door een laag bindweefsel van het epithelium zijn gescheiden, 

 van jonden of ouden datum zijn. Immers, zoo spoedig de 

 bindweefsellaag ontstaan is (en die moet als gevolg van het 



