( 56 ) 



oroivezelig bindweefsel (tunica albiginea) aan, zooals hier vooral 

 te wachten was. Maar op zeer vele plaatsen weder verlengsels 

 van het epithelium, en jonge folliculi met een ei er in, tegen 

 het epithelmm liggende. En dat cp zooveel punten en die 

 epitheüum-produktiën zóó duidelijk met die bij pasgeboren 

 honden overeenstemmende, dat er bijna geen twijfel mogelijk 

 is, of er bestond een proces van nieuwe vorming in de aller- 

 laatste dageü begonnen, In de diepere lagen van het ovarium 

 bestonden nog zeer fraaie groote folliculi, met ovulum, kiem- 

 blaasje en kiemvlek, maar ook zeer vele met een korrelige massa 

 gevulde ruimten, welke als regressief veranderende folliculi in 

 honden-ovaria zeer bekend zijn. 



O varia van een zwangere koe heb ik nog sleehts eenmaal 

 kunnen onderzoeken. Zij waren echter vele uren, nadat het 

 beest geslacht was, eerst bezorgd, en, door een misverstand in 

 spiritus gelegd, 't Is bekend hoe teer en vergankelijk het ova- 

 rium- epithelium van de koe is. Ik vond daarvan bijna niets 

 meer. Ontwijfelbaar kon ik op een paar plaatsen onder de 

 oppervlakte overblijfselen van epitheliumcellen -groepen en van 

 jonge folliculi aantoonen, maar aan deze waarneming is uit den 

 aard der zaak weinig gewicht te hechten, te meer niet, omdat 

 ik ook aan o varia van een niet zwangere koe (in Maart van dit 

 jaar onderzocht) de duidelijkste bewijzen van nieuwe vorming aan 

 de oppervlakte gevonden heb. In dat geval puilden, zooals zoo 

 vaak bij de koe het geval is, groote corpora lutea op de oppervlakte 

 uit. Tepels en ingroeiing van epithelium vond ik echter weder 

 alleen boven binnen het ovarium besloten regressieve folliculi. 



Meer materiaal heb ik in den kortijd tijd, nadat ik bij den 

 mensch het waarschijnlijk verband tusschen de graviditeit en 

 veranderingen aan de oppervlakte van het ovarium op het spoor 

 kwam, niet kunnen verzamelen. Ik zal het onderwerp niet uit 

 het oog verliezen, maar hecht toch slechts een ondergeschikt 

 gewicht aan hetgeen bij dieren blijken zal. Immers, ook in 

 het geval dat de aan menschelijke ovaria gevonden toestand der 

 oppervlakte geen bewijzen van postfoetale vorming van tot be- 

 vruchting geschikte ovula mochten blijken te zijn, ja zelfs in- 

 dien zij (hetgeen zeer onwaarschijnlijk is) niet eens met de 

 graviditeit in causaJen samenhang mochten gebracht worden, zou 



