( 57 ) 



toch mijn causaliteitsgevoel als patholoog bevredigd zijn. Want 

 dit mag wel als zeker beschouwd worden : er komen aan het 

 menschelijk ovarinm toestanden der oppervlakte voor, welke bewij- 

 zen dat van het epi 'the Hum vormingsprocessen uitgaan die in elk 

 geval met de normale foetale f olli keivorming overeenkomst hebben. 

 Ter beoordeeling van den aard en de beteekenis dezer vormings- 

 processen moet ik echter eerst nog kort sommige aan andere 

 menschelijke ovaria gevonden bijzonderheden vermelden. 



Tn het vorige jaar was ik in de gelegenheid de ovaria te 

 onderzoeken van een meisje van 17 j jaar, aan longtering ge- 

 storven. De ovaria hadden de normale groote, en oogenschijlijk 

 een geheel gladde oppervlakte. Met de loupe vielen echter op 

 het ééne kleine wrongen en vele speldenknopgroote verheven- 

 heden in het oog, zeker over een vierde der oppervlakte. Het 

 later onderzoek, op mikroskopische doorsneden, leerde, dat overal 

 op die verheven plaatsen tepelvormige uitwassen, regelmatig door 

 epithelium overtrokken, ! /a — Vio m ilime1er hoog, voorkwamen. 



Tusschen die tepeltjes, welke blijkbaar weder met elkander 

 versmelten, waar zij tegen elkander aanliggen, vormde het epi- 

 thelium verlengsels in de diepte, en geisoleerd daarnaast lagen 

 eveneens groepen van epithelium-cellen. Piguur 2 geeft er een 

 voorstelling van. Tk vond echter regelmatig onder deze opper- 

 vlakkige folliculi de gewone elkander kruisende lagen der 

 albuginea en op de gewone diepte (| — ^ milimeter) lagen 

 groepen van kleinere en grootere folliculi met ovula. Ik ver- 

 meldde reeds vroeger de moeielijkheid te beslissen of de onder 

 de, albuginea liggende oppervlakkigste folliculi oud of jong zijn. 

 Zoo spoedig, ook bij de postfoetale vorming, een tunica albu- 

 ginea onder het epithelium is tot stand gekomen, liggen de 

 nieuwgevormde folliculi weder op dezelfde hoogte en hebben 

 het zelfde voorkomen (klein ovulum, één laag granulosa-cellen, 

 weinig zelfstandige tunica propria) als de uit de foetale periode 

 afkomstige. Moeten de papillae en de epithelum-verlengsels in 

 dit geval allen als overblijfselen van de foetale période beschouwd 

 worden, en waren de onder de tunica albuginea liggende jongste 

 folliculi reeds in de foetale période gevormd ? 



Mijn tweede waarneming, welke ik nog mede te deelen heb ? 



