( 58 ) 



behoeft niet met een vraagteeken te eindigen. In de laatst 

 verloopen weken kon ik de ovaria onderzoeken van een 16 jarig 

 meisje, aan een hartgebrek (stenose en insufficientie aan het 

 ostium aorticum) gestorven. Het linker ovarium was volkomen 

 glad, het rechter, dat dubbel zoo lang en veel dikker was dan 

 bet linker, vertoonde ééne gebogen verloopende groef ongeveer 

 in 't midden, en daarnaast wrongvormige verhevenheden. Alleeen 

 op deze plaats werden weder papillaire verhevenheden gevonden, 

 en nu ook de allerduidelijkste vorming van nieuwe folliculi. 

 Figuur 3 geeft er een voorstelling van. Karakteristiek was 

 hier weder de toestand van het bindweefsel. Het elkander te- 

 gemoet groeien van epithelium en bindweefsel, de richting van 

 de fijne vezels van het laatste, loodrecht op de lagen der oude 

 tunica albuginea, stemmen hier volkomen overeen met de plas- 

 tische beschrijving, door waldeyer van de foetale période ge- 

 geven. Jonge folliculi met een ovulum, hier wel ontwijfelbaar 

 pas ontstaan, liggen aan de oppervlakte. Opmerkelijk is het 

 dat ook hier weder de plaats der vorming aan de oppervlakte 

 beantwoordde, wel niet aan een holte iets dieper, maar aaneen 

 massa welke geheel aan een corpus luteum herinnert. Slechts 

 weinig onder de oppervlakte (op de uitwendig zichtbare inge- 

 trokken plaats) lag een door bindweefsel en groote geele kor- 

 relcellen gevormd lichaam. Dat hier boven cle plaats van een 

 regressief verdwijnenden (misschien aan de oppervlakte vroeger 

 gebarsten?) folliculus vorming van nieuwe epithelium-produkten 

 plaats had gehad, is aan geen redelijken twijfel onderhevig. 



Toetsen wij thans de medegedeelde bijzonderheden aan onze 

 overige kennis omtrent bouw en verrichtingen van het ovarium, 

 om tot een zoo juist mogelijke beantwoording van de vraag 

 naar de postfoetale vorming van folliculi in het menschelijk 

 ovarium te komen. 



Wanneer wij bedenken, dat, naar een matige schatting 

 (henle, waldeyer) in ieder menschelijk ovarium bij meisjes 

 van 15 a 16 jaren 36000 folliculi uit de foetale periode af- 

 komstig, ieder met een ei, voorkomen, schijnt het bijna een 

 dwaasheid, nog naar vermeerdering van dat aantal na de ge- 

 boorte te zoeken. Volgens de gewone tot nu toe heerschende 



