( 98 ) 



dikste plaatje versterkt zullen zijn. Draait men nu een der 

 beide kwarts-plaatjes ; bij voorkeur het dunste, zoodanig, dat 

 zijne as al vrij digt bij het vlak van polarisatie van den eer- 

 sten of tweeden der onderling loodregte of evenwijdige polari- 

 scopen komt, dan blijft men, hoewel zwakker, nog diezelfde 

 locale versterking en kleurs-verandering in de ringen van la- 

 gere orde waarnemen; maar daarenboven i reden de additioneele 

 stelsels van ringen van veel hoogere orde voor ieder plaatje 

 afzonderlijk op een betrekkelijk geringen afstand van elkander 

 te voorschijn. Op nog veel grooter afstand van het centrum 

 dan deze beide laatste, ziet men dan nog een derde stelsel van 

 zeer fijne, scherp begrensde, gedeeltelijk versterkte ringen op- 

 treden; dit ontstaat uit de sommatie van de dikten der beide 

 plaatjes,, dat is uit de optelling der vertragingen of versnellin- 

 gen door ieder hunner afzonderlijk voortgebragt. Immers, naar 

 het beginsel der superpositie van kleinste bewegingen, kunnen 

 wij in het uit het tweede kwarts-plaatje naar buiten tredende 

 licht vier stralen met verschillende anomalieën onderscheiden ; 

 deze vier stralen geven, door alle mogelijke combinaties, bij 

 interferentie vooreerst de verschijnselen die aan ieder plaatje 

 afzonderlijk toebehooren en verder die, welke uit aftrekking en 

 optelling hunner versnellingen of vertragingen ontstaan; het 

 hangt daarbij alleen af van den onderlingen stand der normale 

 hoofd-doorsneden en de daarmede zamenhangende intensiteit van 

 het licht en stand van de polarisatie-vlakken der gebroken stralen, 

 in welke rigting óf het eene bf het andere van die vier inter- 

 ferentie-verschijnselen domineert. Ik zie geene noodzakelijkheid 

 om een en ander hier door berekening toe te lichten, te min- 

 der daar dit betoog zoo ligt niet zoude zijn; terwijl het ex- 

 periment duidelijk genoeg spreekt. Juist de naauwkeurige be- 

 rekening van den relatieven stand der polarisatie-vlakken van 

 de invallende en gebroken stralen onderling zoude de grootste 

 moeijelijkheden opleveren. Later kom ik voor soortgelijke ver- 

 schijnselen nog eens hierop terug. 



Het spath-plaatje treedt hier eigenlijk als hulpmiddel op om 

 de rigtingen op te sporen, waarin elk van die vier mogelijke 

 interferentie-verschijnselen het sterkst, is. Men zal, ook bij den 

 tweeden stand van het relatief gedraaide kwarts-plaatje, gemak- 



