( 145 ) 



5. Ulmus campedris L. PI. VI. 



In den Leidschen Kruidtuin staat een groote treur- jp (Vi- 

 mns campestris ? var pendnla) waarvan de bladen eene constante 

 monstruositeit aanbieden, welke ik van tijd tot tijd, ook in 

 den vorigen zomer, meer in bijzonderheden trachtte na te gaan. 

 Men weet dat de bladen van den yp scheef zijn, doordien de 

 lamina aan de eene zijde hooger aan den steel begint dan 

 aan den anderen kant. Welnu, in deze monstruosieteit komt 

 bij vele bladen, en altijd in de eerste plaats aan de kortste 

 zijde der schijf, een klein, gesteeld blaadje voor. Schlech- 

 tendal heeft het eerst in 1844 (Bot. Z., II, p. 444) melding 

 gemaakt van deze misvorming, die eerst in de laatste jaren 

 meer algemeen in de tuinen schijnt 'verspreid te zijn. Hij 

 merkt terecht op, dat het additioneele blaadje geen vervormde 

 stipula is, daar de stipulae even goed aan de bladen die dit 

 blaadje voortbrengen, als die het niet bezitten, in haren gewo- 

 nen vorm worden aangetroffen. Ik had eenige hoop, dat de 

 voortgezette waarneming van dit zonderling verschijnsel, bij 

 zijne eigene verklaring, ook die van de morphologische betee- 

 kenis van de scheefheid van het ypenblad zelf zou opleveren. 

 Hierin werd ik tot nog toe teleurgesteld. Ik heb alleen door 

 overgangstoestanden (op PI. VI, fig. 1 — 8) afgebeeld, kunnen 

 constateeren, dat het blaadje als een van de overige bladschijf 

 afgescheiden deel moet worden beschouwd. In fig. 1 ziet men 

 een normaal blad; in fig 2 is het blad aan de kortste zijde 

 van den voet eenvoudig gelobd, in ^g. 3 bijna, in fig. 4 ge- 

 heel tot aan de middelnerf ingesneden. In fig. 5 — 6 is het nieuwe 

 deel van de overige bladschijf geheel afgezonderd en gesteeld. 

 Bij sommige bladen zag ik in den vorigen zomer op diezelfde 

 wijze twee kleine blaadjes aan diezelfde zijde boven elkander 

 (fig. 7), eene enkele maal ook twee tegenover elkander aan 

 de beide zijden van het blad (fig. 8). Had men bij de Ul- 

 maceae ook gevinde bladen, men zou meenen hier den overgang 

 van enkelvoudige bladen tot deze te hebben gevonden. Bij het 

 nasporen van dit verschijnsel trof mij intusschen nog een an- 

 der, nl. eene verdubbeling der bladen door laterale splitsing, 

 in zijne verschillende trappen fig. 9 — 12 afgebeeld. Eerst een 



