( 219 ) 



der afmetingen van het reservoir, zich in eene richting lood- 

 recht op het vlak der opening voortplant, zal gedurende { 

 periode lucht in den resonator dringen ; de lucht in de bin- 

 nenruimte zal daarbij verdicht worden, zoodat eene omzetting 

 van levende kracht in potentiële energie plaats vindt. Na dien 

 tijd zal die zamengeperste lucht zich uitzetten en eene omzet- 

 ting in tegengestelden zin intreden. De geluidsbeweging der 

 lucht als eene periodieke omzetting dier beide toestanden op- 

 gevat, geeft het middel aan de hand den trillingstijd te bepa- 

 len van de geluidsgolf, wier beweging door de lucht binnen 

 het vat onderhouden en daardoor versterkt kan worden. 



In de genoemde verhandeling toonde helmholtz aan, dat 

 wanneer de opening van het reservoir relatief klein is en de 

 gedaante van het vat niet eene zoodanige is, waarbij het door 

 twee oneindig kleine naburige doorsneden in een eindig volume 

 kan gedeeld worden, m.a.w. dat in het gewoonlijk voorkomende 

 geval de geluidsbeweging van een gelijkmatig aangehouden toon van 

 betrekkelijk groote golflengte slechts in een zeer klein deel van 

 het reservoir eene eindige waarde kan hebben ; voor het groot- 

 ste gedeelte van het vat is die beweging nul. Wij zijn daar- 

 door gerechtigd aan te nemen, dat alleen in dit zeer kleine 

 deel uitsluitend actuele energie bestaat en dat in het overige 

 deel, dat zeer weinig van den resonator verschilt, de geluids- 

 energie uitsluitend in potentiëlen vorm optreedt. Alleen bij de 

 opening heeft beweging plaats ; de lucht binnen het reservoir 

 werkt hier, wegens den weerstand voor zamendrukking als een 

 veer. Deze bij het resultaat van helmholtz geoorloofde hy- 

 pothese vereenvoudigt de rekening in hooge mate, daar zich 

 dan voor een bepaald tijdstip de actuele en potentiële energie 

 der in het vat aanwezige lucht laat bepalen. 



Gaan wij tot die bepaling over en nemen wij, wat bij de 

 geringe verdichting der indringende golf geoorloofd is, aan, dat 

 in den tijd dt een luchtvolume van de constante dichtheid q q 

 binnen den resonator dringt. Zij dit volume 



dV = V'dt (1) 



zoo kan de periodieke grootheid V' afkomstig van de geluids- 



