( 263 ) 



§ m. 



6. In 1842 stelde chr. doppler *) kortweg, dat door de 

 betrekkelijke beweging van de primaire bron van trilling en 

 den waarnemer de kleur van het waargenomen licht of de 

 hoogte van den waargenomen toon, volgens zeer eenvoudige 

 wet, wordt gewijzigd. Hij rukt een enkelen licht- of geluid- 

 straal, die zamenvalt met de rigting der beweging, los uit den 

 geheelen bol waartoe hij behoort, zonder acht te slaan op het 

 noodzakelijk verband, waarin die straal staat tot het oneindig 

 aantal anderen, die met hem van hetzelfde punt in alle rig- 

 tingen uitgaan. Die straal, de eenige dan dien hij beschouwt, 

 is voor hem eene regte lijn, volgens welke zich het geluid in 

 zoo vele golven of golfslagen tot den bewogen waarnemer voort- 

 plant (hierbij te denken aan een schip, dat een golvend water 

 klieft) ; en omdat nu de bron van trilling of de waarnemer zich 

 juist in de rigting van dien straal bewegen, wordt de snelheid, 

 waarmede die golfslagen op den waarnemer aansnellen, met de 

 relative snelheid van die beiden vermeerderd of verminderd. 



Maar doppler vergeet ons te zeggen, wat wij dan toch voor 

 geluid en licht onder een golfslag te verstaan hebben; stel- 

 lig toch wel iets anders dan het zamengestelde golvengeklots 

 tegen den voorsteven van een schip, dat tegen de golven 

 eener rivier opvaart; zulk eene parallel is wat al te primi- 

 tief. Golfslag en geheel ontrolde golf verwart hij met elkan- 

 der; daarbij laat hij de geheel ontrolde golf, of liever de 

 oorzaak daarvan, die zich over eene geheele golflengte gaat 

 uitstorten, in een enkel oneindig klein tijds-deel door de pri- 

 maire bron aan de middenstof mededeelen Hij vergeet ons 

 te zeggen, welke oorzaak dan toch die vlot geworden golven 

 of golfslagen van licht en geluid voortdrijft, wier punt van 

 uitgang van oogenblik tot oogenblik van plaats verandert; 

 welk verband er hier nog bestaat tusschen de verschillende 

 deelen eener zelfde spherische golvenvlakte onderling en tus- 

 schen trilling en golf. Hij laat aan ons over om uit te vor- 

 schen, hoe het wel moet toegaan, nu die primaire bron in 



*) Das farbige Licht der Doppel-sterne. Prag. 1842. 



