( 265 ) 



van bepaalde staande trillingen in een daarvoor vatbaar afge- 

 grensd geheel» kan worden uitgeoefend. 



9. Doppler behandelt eerst het geval, dat de waarnemer 

 zich in de rigting der voortplanting van golving of golfslag, 

 of beter gezegd van de voortgeleide trilling, beweegt en daarna 

 het andere geval, dat alleen de primaire bron van trilling in 

 die rigting voortschuift. Zijne eenvoudige formule verschilt 

 eenigszins voor beide gevallen, maar de oorzaak er van is ligt 

 aan te wijzen. Dit verschil komt namelijk daar van daan, dat 

 in het eerste geval — wanneer wij ons eenvoudigheidshalve alleen 

 maar bij de onderlinge toenadering van trillingsbron en waar- 

 nemer bepalen — de waarnemer voortdurend de uit de bron 

 ontwikkelde trilling of golfslag te gemoet reist en deze dus in 

 eene naar evenredigheid zooveel korteren tijd weder opneemt 

 als door zijne verplaatsing de lengte eener geheel ontrolde 

 trilling, of om met doppler te spreken, de afstand tusschen 

 twee golfslagen verkort wordt ; terwijl in het tweede geval de 

 trilling of golfslag los geworden is van de voortbeweging der 

 bron, zoodra zij op de omgevende middenstof is overgegaan 

 en dan, van dit punt van uitgang af gerekend, nog de geheele 

 golflengte te doorloopen heeft. Zoo lang de snelheden van 

 trillingsbron en waarnemer, die zijn « en cc', klein blijven met 

 betrekking tot de snelheid a van de voortgaande trilling of 

 golfslag, houdt men zich tegenwoordig voor beide gevallen aan 

 dezelfde formule en het besluit luidt eenvoudig: de waarnemer 

 neemt in denzelfden tijd meer golven, meer golfslagen, liever 



a + cc + cc' 

 meer ontrolde trillingen op in reden van , waarin 



natuurlijk a en cc' in tegengestelden zin als positief moeten 

 worden genomen. Wanneer dan a en cc' naauwkeurig bekend 

 zijn, kan de verschuiving der kleur naar het violet en de ver- 

 hooging van den toon volkomen naauwkeurig in maat en getal 

 worden berekend. 



10. Dit is nu in eenen meer systematischen en wetenschap- 

 pelijken vorm de redeneering, in wier strikken de geleerde 

 wereld verward geraakte en die men heden ten dage, nog verre 

 opgevoerd boven de grenzen, die doppler zich stelde, den 

 weidschen titel van doppler's theorie geeft, wier toepassing op 



