( "4 ) 



16. Petzvai/s tweede tegenwerping was, dat doppler stil- 

 zwijgend aanneemt, dat de middenstof niet in staat is om aan 

 de beweging der bron deel te nemen. Daar petzval door- 

 gaande als trillings-bron eene bron van toon neemt, spreekt 

 hij ook bier bepaald van zulk eene toon-bron. Zeer zeker 

 moet men voor het geluid aannemen, dat de lucht geheel of 

 gedeeltelijk, althans in de nabijheid der bron, in de voortgaande 

 beweging wordt medegesleept. Wat echter het licht betreft, 

 mag en moet men tegenwoordig toch wel aannemen, dat de 

 middenstof, die de bron omgeeft en trillingen opneemt en 

 voortleidt, in rust blijft. In zijne eerste verhandeling nu toonde 

 petzval op klaar analytische wijze aan, dat eene golvende be- 

 weging over eene voortgaande kan worden gelegd, dat is dus, 

 dat de golvingen, door de trillings-bron in eene gelijkmatig 

 met haar voortbewogen middenstof opgewekt, dezelfde lengte 

 hebben alsof beiden èn bron èn middenstof in rust waren ; 

 hij noemt dit in het algemeen het beginsel van het behoud 

 van den trilling 's- duur. Ook dit werd volkomen door von ettings- 

 hausen toegegeven. Dat vertoog en die tegenwerping misten 

 hun doel, omdat immers juist de medebeweging der middenstof 

 over de groote moeijelijkheid van de overdraging der trilling 

 door eene relatief bewogen bron liet heenstappen en ten ande- 

 ren omdat, de middenstof moge dan al mede bewogen worden 

 of niet, bij doppler's waarnemer, dat is aan den eindpaal, 

 immer weder het volgens zijne formule vermeerderd of vermin- 

 derd aantal golfslagen in denze]fden tijd aankomt. Eene on- 

 veranderde golflengte in eene met de trillings-bron naar den 

 waarnemer mede bewogen middenstof zal aan doppler dezelfde 

 dienst bewijzen als eene verkorte golflengte in de rustende 

 middenstof, die hem door petzval geleverd werd, of eene 

 voortbewogen trillings-bron, die hare opvolgende onverkorte 

 golvingen steeds digter en digter bij den eindpaal uitstoot, 

 dien hij zelf zich schiep. 



17. Eindelijk behandelt petzval in de derde verhandeling 

 de onderscheiding door zijne tegenpartij tusschen objectief en 

 subjectief, door de invoering van den waarnemer, gemaakt. 

 Maar ook hierin miste hij ongelukkig zijn doel ; want zijne 

 opvatting dezer onderscheiding verschilt yan hetgeen de beide 



