( 276 ) 



Juist van hetgeen petzval in de drie laatste regels zegt, 

 wil het duidelijke bewijs in zijne verhandelingen mij niet 

 klaar worden ; dit is dus eerder eene loutere stelling dan eene 

 bewezene waarheid ; en hetgeen voorafgaat is de volledige be- 

 kentenis, dat hij niet in staat was, om van het door hem 

 ingenomen standpunt zijne tegenpartij met gelukkig gevolg te 

 bestrijden. Hij had zich, zonder er aan te denken, op het 

 standpunt zijner tegenpartij geplaatst ; daarom werd hem zulk 

 eene bestrijding ondoenlijk ; waar doppler slechts met het 

 vas;e begrip van golfslagen schermde en nog ruimte overliet 

 om den vibratie-tijd der moleculen zelfs nog ongeschonden te 

 bewaren, was petzval langs analytischen weg tot de verkor- 

 ting of verlenging van dien vibratie-tijd gekomen en had 

 daardoor de zaak nog veel erger gemaakt. Het geheele citaat 

 ademt duidelijk eene verdrietelijkheid, die zeer goed te begrij- 

 pen is. Yon ettingshausEjV was hem in zekeren zin te slim 

 geweest en had hem op zijne eigene analytische onderzoekin- 

 gen gevat. 



§ v. 



18. De fout van petzval schuilt in de analytische behan- 

 deling, in zijne tweede verhandeling op bl. 583, onder den 

 aanhef; Erstens, Zweitens en Drittens, en in zijne derde ver- 

 handeling op bl. 712, waar hij over het hoofd ziet, dat iedere 

 medegedeelde impulsie of verplaatsing op elk punt van haren 

 weg zich zoowel achteruit als vooruit zal voortplanten, terwijl 

 hij tot het resultaat komt, dat dit alleen voor het punt van 

 uitgang geldt. Zoodra de verplaatsing de deeltjes, waarin zij 

 op het oogenblik huist, gaat verlaten, gaat zij zoowel naar 

 achteren als naar voren ; want zij is daar weer onder geheel 

 dezelfde omstandigheden, als toen zij zich op het eerst getrof- 

 fen deeltje bevond. 



Petzval vangt aan met te spreken over eene eenvoudige 

 op zich zelf staande verschuiving der in of nabij eene platte 

 vlakte gelegen deeltjes, die uit hunne plaats werden gedreven ; 

 hij substitueert daarvoor in eens eene vlakke golf, die geen 

 da! schijnt te bezitten, en legt later aan die verschuiving ge- 

 heel willekeurig de snelheid van voortplanting der golf toe. 



