( 282 ) 



vreemd het ook schijnt, dat deze proeven van angström voor 

 velen juist de eerste aanleiding geweest zijn om, in hun on- 

 wrikbaar vertrouwen op doppler's beschouwing, de verplaatsing 

 der strepen in het spectrum te gaan verdedigen. 



22. In mach *) vinden wij alweder een ijverig aanhanger en 

 verdediger van doppler ; hier zijn het weder de explosies, die 

 op den voorgrond worden gesteld en de analyse van petzval 

 wordt ook als eene strengere en elegantere wijze van afleiding 

 opgevat, die overigens, wat aangaat de golflengte, tot hetzelfde 

 resultaat heeft geleid f). Mach verdedigt doppler's beschou- 

 wing weer voor het geluid; er kunnen, zegt hij, zoo als bij 

 eene sirene met ver uit elkander staande openingen en bij het 

 getande rad van savart, ten minste explosie-toonen zijn. Op 

 de sirene kom ik straks nog terug ; het is volkomen waar, dat 

 hier met de explosies voortgeleide trillingen in de lucht worden 

 opgewekt; maar de perioden dezer trillingen staan waarschijnlijk, 

 althans in de sirene van seebeck, in geen verband met de 

 hoogte van den waargenomen toon ; en eene in staande trilling 

 verkeerende bron van geluid of licht veroorzaakt in het alge- 

 meen zulke explosies niet. Men ziet, mach hecht in de eerste 

 plaats aan het grond-denkbeeld van doppler, aan pulsaties door 

 de bron op opvolgende punten aan de midden stof medegedeeld ; 

 het is immer de versnelde golfslag van golven, die zeer wel 

 over elkander heen kunnen zijn gelegd. 



Verder dezelfde overgang, ook wat betreft de formulen, van de 

 explosies op de phasen en op de voortgeleide trilling, zoo als 

 blijkt uit het volgende: ,/Pflanzen sich aber die eine Welle zu- 

 sammensetzende Elementarwellen mit gleicher Geschwindigkeit fort 

 und ohne sich zu storen, wie man das wohl annimmt, so gelten 

 danu diese Eormeln (von doppler) für jede Wellenform, da die 

 Tonhöhe nur durch den Abstand zweier entsprechender übrigens 

 ganz beliebiger Phasen bestimmt ist, welche Phasen man dann 

 immerhin als momentan oder als Explosion fassen kann 11 §). Onder 

 golf wordt hier blijkbaar het zamengesteld resultaat verstaan van de 

 elementaire trillingen van duizende deeltjes, dat wij liever golfslag 



*) Poggend., Annalen, B. CXII, p. 58. 1861. 

 t) 1. c. p. 59, 

 §) 1. c. p. 61. 



