( 283 ) 



noemen; niemand zal hem betwisten, dat die golfslag uit eene 

 explosief werkende en voortbewogen bron geboren, in den voort- 

 gang van deze deelt; immers dit wordt door de watergolvin- 

 gen, wanneer de wind-stoot voortschrijdt, zoo duidelijk geleerd. 

 Laten wij voor het geluid dien golfslag verdigtings- of verdun- 

 nings-stoot noemen, dan zouden zulke stooten, gedragen door de 

 vibraties der deeltjes, onverdeeld kunnen worden voortgeleid 

 en hunne snelheid van voortgang werd gelijk aan de snelheid van 

 de golf vermeerderd met die der bron. Is dan een geschikt 

 afgegrensd geheel voorhanden — en zoo beschouwen wij nu 

 eens ook het oor — dan zal daarin door de opvolgende stooten 

 eene trilling worden opgewekt, wier hoogte door hunne frequen- 

 tie worden geregeld. 



Al de proeven waarop mach en anderen zich beroepen tot 

 verdediging van doppler's wijze van beschouwen, waarvan ik er 

 eene zoo aanstonds nader zal behandelen, vallen onder dezelfde 

 rubriek van de inwerking van op de wijze eener explosie aan de 

 lucht medegedeelde verdigtings- of verdunnings-stooten, die als 

 sommatie-verschijnsel door trillingen van vaak onbekenden duur, 

 eene wijle onverdeeld worden voortgeleid. De waargenomen toon 

 wordt daarbij veranderd ; maar de verplaatsing der bron van explo- 

 sie heeft daarom nog niet de golflengte van die voortleidende 

 elementaire trillingen, die mogelijk zelfs in geen het minste ver- 

 band staan met de trillingen van het toongevend instrument, 

 volgens doppler's wet verkort. Och neen : die verdigtings- en 

 verdunnings- stooten hebben in het oor eenvoudig eene hoogere 

 trilling gewekt dan het instrument geeft, alleen door hun ver- 

 sneld tempo. Men ziet, welk eene diepe klove de proeven, 

 waarop men zich beroept, scheidt van de rustige overdraging der 

 trilling door de bron, van molecuul tot molecuul, waarbij dan 

 door de beweging de periode zoude moeten worden veranderd. 



Boven in art. 1], heb ik reeds gezegd dat doppler's na- 

 volgers aan de door de bron eenmaal uitgestooten trilling nog 

 de snelheid der bron op haren verderen weg medegaven, waar- 

 voor zeker mijne nuchtere voorstelling van zoo even wel geen 

 grond zal geven. Mach .*) wil den schijnbaar verkorten tril- 



*) l. c. p. 60. 



